चंद्रकांत शिंदे. मुंबई: पाकिस्तानने आतापर्यंत सिंधू पाणी कराराच्या पुनर्संचयनासंदर्भात भारताला चार पत्रे पाठवली आहेत. या चार पत्रांपैकी एक पत्र ऑपरेशन सिंदूर नंतर पाठवण्यात आले होते. सूत्रांनी सांगितले की, 'पाकिस्तानच्या जलसंपदा मंत्रालयाचे सचिव सय्यद अली मुर्तझा यांनी जलशक्ती मंत्रालयाला भारताला जल करार पुनर्संचयित करण्याची विनंती करणारी चार पत्रे पाठवली होती. त्यानंतर मंत्रालयाने ती पत्रे परराष्ट्र मंत्रालयाकडे (MEA) पाठवली'.
22 एप्रिल रोजी पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू पाणी करार स्थगित केला. 1960 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानमध्ये एक करार झाला. याअंतर्गत, भारत सिंधू जलप्रणालीतील 3 पूर्वेकडील नद्यांचे पाणी वापरू शकतो आणि उर्वरित 3 पश्चिमेकडील नद्यांच्या पाण्यावर पाकिस्तानला अधिकार देण्यात आला होता. आता, जल करार स्थगित झाल्यामुळे पाकिस्तानमध्ये पाण्याचे संकट निर्माण होऊ लागले आहे.
हेही वाचा: बाबा सिद्दीकी हत्या प्रकरणी मोठी अपडेट; आरोपी झिशान अख्तरला कॅनडात अटक
भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील सिंधू पाणी करार काय आहे?
सिंधू नदी प्रणालीमध्ये एकूण 6 नद्या आहेत: सिंधू, झेलम, चिनाब, रावी, बियास आणि सतलज. त्यांच्या काठावरील क्षेत्र सुमारे 11.2 लाख चौरस किलोमीटरमध्ये पसरलेले आहे. यापैकी 47% जमीन पाकिस्तानमध्ये, 39% जमीन भारतात, 8% जमीन चीनमध्ये आणि 6% जमीन अफगाणिस्तानात आहे. या सर्व देशांमधील सुमारे 30 कोटी लोक या भागात राहतात.
1947 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानची फाळणी होण्यापूर्वीच, भारताच्या पंजाब आणि पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतात नदीच्या पाण्याच्या वाटपावरून वाद सुरू झाला होता. 1947 मध्ये, भारत आणि पाकिस्तानच्या अभियंत्यांमध्ये 'स्थिर करार' झाला. याअंतर्गत, पाकिस्तानला दोन मुख्य कालव्यांमधून पाणी मिळत राहिले. हा करार 31 मार्च 1948 पर्यंत चालला.
हेही वाचा: मुख्य सल्लागार युनूस यांची घोषणा; बांगलादेशात होणार एप्रिल 2026 मध्ये निवडणुका
1 एप्रिल 1948 रोजी, जेव्हा करार अस्तित्वात नव्हता, तेव्हा भारताने दोन्ही कालव्यांचा पाणीपुरवठा बंद केला. यामुळे पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील 17 लाख एकर जमिनीवरील शेती उद्ध्वस्त झाली. पुन्हा वाटाघाटी झालेल्या करारात, भारताने पाणी देण्याचे मान्य केले.
त्यानंतर, 1951 ते 1960 पर्यंत, जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने भारत आणि पाकिस्तानमध्ये पाणीवाटपावर चर्चा झाली आणि अखेर 19 सप्टेंबर 1960 रोजी कराची येथे भारताचे पंतप्रधान नेहरू आणि पाकिस्तानचे राष्ट्रपती अयुब खान यांच्यात हा करार झाला. याला सिंधू पाणी करार म्हणतात.
