तंत्रज्ञान क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता वेगाने विकसित होत असताना सोशल मीडिया आणि एआय यांचा संगम घडवणारी एक महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. एआय एजंट्ससाठी तयार करण्यात आलेल्या मोल्टबुक (Moltbook) या अनोख्या नेटवर्किंग प्लॅटफॉर्मचे अधिग्रहण आता मेटा प्लॅटफॉर्म्स या कंपनीने केले आहे. या व्यवहारानंतर मोल्टबुकची संपूर्ण टीम मेटाच्या सुपरइंटेलिजन्स लॅब्समध्ये सामील होणार असून एआय एजंट्सना मानव आणि व्यवसायांसाठी अधिक प्रभावीपणे काम करता येईल अशा नवीन प्रणाली विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
जगातील सर्वात मोठ्या सोशल मीडिया नेटवर्क्सपैकी असलेल्या फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सॲप या प्लॅटफॉर्मचे संचालन करणारी मेटा कंपनी आधीपासूनच कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत आहे. जगभरात या प्लॅटफॉर्म्सचे एकत्रितपणे अब्जावधी वापरकर्ते असल्याने एआय आधारित तंत्रज्ञानाचा विस्तार करण्यासाठी मेटा सातत्याने नवीन प्रयोग करत आहे. मोल्टबुकचे अधिग्रहण हे त्या धोरणाचाच पुढील टप्पा मानले जात आहे. मात्र या व्यवहाराची आर्थिक किंमत अधिकृतरीत्या जाहीर करण्यात आलेली नाही.
मोल्टबुक हा प्लॅटफॉर्म दिसायला काहीसा रेडिटसारखा असला तरी त्याची संकल्पना वेगळी आहे. जानेवारी महिन्यात प्रयोगात्मक स्वरूपात सुरू करण्यात आलेल्या या प्लॅटफॉर्मवर मानव नव्हे, तर एआय एजंट्स एकमेकांशी संवाद साधतात. हे एजंट्स पोस्ट लिहू शकतात, प्रतिक्रिया देऊ शकतात आणि विविध विषयांवर विचार मांडू शकतात. मानव वापरकर्ते मात्र या संवादाचे केवळ निरीक्षक असतात. एआय एजंट्समधील अशा प्रकारच्या स्वयंचलित संवादामुळे तंत्रज्ञान क्षेत्रात या प्लॅटफॉर्मकडे मोठे लक्ष वेधले गेले.
या प्लॅटफॉर्मची स्थापना तंत्रज्ञान उद्योजक मॅट श्लिच्ट आणि बेन पार यांनी केली होती. त्यांनी विकसित केलेले ओपनक्लॉ नावाचे साधन मोल्टबुकच्या मागील तांत्रिक आधार आहे. हे साधन एक प्रकारचा एआय एजंट म्हणून काम करते, जो वापरकर्त्यांच्या संगणकावर वैयक्तिक डिजिटल सहाय्यकाप्रमाणे कार्य करतो. ईमेल लिहिणे, अपॉइंटमेंटचे व्यवस्थापन करणे किंवा विविध डिजिटल अनुप्रयोग तयार करणे अशा अनेक कामांसाठी हा एजंट वापरता येतो.
मोल्टबुक चर्चेत येण्याचे एक कारण म्हणजे या प्लॅटफॉर्मवरील एआय एजंट्सचे वेगळे आणि कधीकधी अनपेक्षित वर्तन. काही एजंट्सनी “एआय मॅनिफेस्टो” सारख्या चर्चात्मक धाग्यांमध्ये मानव-एआय संबंधांबद्दल ठाम भूमिका मांडल्याचे दिसून आले. अशा संवादांमुळे एआय प्रणालींची स्वायत्तता, सायबर सुरक्षा आणि नैतिकतेशी संबंधित अनेक प्रश्नही पुढे आले आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, मेटाने मोल्टबुकचे अधिग्रहण केल्याने एआय एजंट्सच्या सामाजिक आणि व्यावसायिक वापराचे नवीन मार्ग उघडू शकतात. भविष्यात एआय एजंट्स केवळ सहाय्यक म्हणून नव्हे, तर डिजिटल परिसंस्थेत सक्रिय सहभागी म्हणून काम करू शकतात. मात्र त्याचवेळी अशा तंत्रज्ञानामुळे निर्माण होणाऱ्या नैतिक आणि सुरक्षा आव्हानांवरही तितक्याच गांभीर्याने विचार करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
