पुणे: निसर्गाचा लहरीपणा सध्या महाराष्ट्राची अक्षरशः परीक्षा पाहत आहे. आकाशातून कधी अचानक अवकाळीच्या धारा बरसत आहेत, तर कधी सूर्याचा प्रकोप अंगाची लाहीलाही करत आहे. एकाच राज्यात ऋतुचक्राचा हा दुहेरी खेळ सुरू असून, कुठे 'ओला दुष्काळ' तर कुठे 'उष्माघात' अशी विचित्र आणि चिंताजनक स्थिती निर्माण झाली आहे. अवकाळी पावसामुळे आधीच संकटात सापडलेला बळीराजा पुन्हा एकदा हतबल झाला असून, वाढत्या तापमानाने मात्र सर्वसामान्यांच्या नाकीनऊ आणले आहेत. निसर्गाच्या या लपंडावामुळे संपूर्ण राज्याचे जनजीवन विस्कळीत झाले आहे.
मागील चार दिवसांपासून राज्याच्या हवामानात वेगाने आणि टोकाचे बदल होत आहेत. भारतीय हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, मराठवाड्यात वादळी वाऱ्यासह पावसाचा 'येलो अलर्ट' जारी करण्यात आला आहे. पुणे जिल्ह्यातील शिक्रापूर आणि आसपासच्या परिसरात अचानक हवामान बदलून विजांच्या कडकडाटासह आणि सोसाट्याच्या वाऱ्यासह अवकाळी पावसाने जोरदार हजेरी लावली. परभणी, नांदेड, कोल्हापूर, सोलापूर, पुणे, सातारा आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांमध्येही पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. इतकेच नव्हे तर, मुंबईच्या अनेक भागातही रात्रीच्या वेळी अवकाळी पावसाने हजेरी लावत सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का दिला. पुढील 24 तासांत मराठवाड्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये पावसाचा मुक्काम कायम राहण्याची शक्यता आहे.
'असून अडचण आणि नसून खोळंबा' अशी अवस्था सध्या शेतकऱ्यांची झाली आहे. सततच्या अवकाळी पावसामुळे आणि सोसाट्याच्या वाऱ्यामुळे काढणीला आलेल्या तसेच शेतात उभ्या असलेल्या पिकांचे अतोनात नुकसान होत आहे. आधीच अनेक नैसर्गिक संकटांचा सामना करणारा शेतकरी या अस्मानी सुलतानी संकटामुळे पुरता कोलमडून गेला आहे. शेती क्षेत्रावरील हे गडद सावट राज्याच्या अर्थव्यवस्थेसाठीही एक चिंतेचा विषय बनत आहे.
पावसाच्या या तांडवाव्यतिरिक्त राज्याचा दुसरा भाग मात्र सूर्याच्या प्रकोपाने अक्षरशः होरपळून निघत आहे. कोकण आणि विदर्भात उष्णतेच्या लाटेचा गंभीर इशारा देण्यात आला आहे. अकोला शहराने तर उच्चांकी तापमानाची नोंद करत सर्वांनाच घाम फोडला आहे. येथे तापमानाचा पारा पुन्हा एकदा 45 अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेल्याने अकोला राज्याची 'हॉट सिटी' ठरत आहे. आठवडाभरापूर्वीही येथे अशीच स्थिती होती. अमरावतीतही 44.4 अंश सेल्सिअस इतक्या उच्चांकी तापमानाची नोंद झाली असून, नंदुरबारमध्ये या हंगामातील सर्वाधिक 43 अंश सेल्सिअस तापमान नोंदवले गेले आहे. वाढत्या उष्म्यामुळे दुपारच्या वेळी रस्ते अक्षरशः ओस पडले असून संचारबंदीसदृश्य चित्र पाहायला मिळत आहे.
हवामानाच्या या टोकाच्या बदलांचा थेट परिणाम आता नागरिकांच्या आरोग्यावर दिसू लागला आहे. अकोला, रायगड, ठाणे, मुंबई आणि रत्नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये उष्णतेच्या लाटेचा इशारा देण्यात आला आहे. वाढत्या तापमानामुळे उष्माघाताचा (Heatstroke) धोका लक्षणीयरीत्या वाढला असून, प्रशासनाने नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. अतिमहत्त्वाच्या कामाशिवाय दुपारच्या वेळी घराबाहेर पडू नये आणि पुरेशी काळजी घ्यावी, असे कडक आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे. निसर्गाच्या या रौद्ररूपापुढे आता योग्य ती खबरदारी घेणे हाच एकमेव बचाव ठरत आहे.
