मुंबई: महाराष्ट्रातील लाखो महिलांचे लक्ष लागून असलेल्या 'माझी लाडकी बहीण' योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी आनंदाची आणि तितकीच महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. गेल्या दोन महिन्यांपासून हप्त्याच्या प्रतीक्षेत असलेल्या भगिनींच्या बँक खात्यात आता एकत्रित लाभ जमा होणार आहे. राज्य सरकारने घेतलेल्या निर्णयानुसार, एप्रिल महिन्यात फेब्रुवारी आणि मार्च अशा दोन्ही महिन्यांचे मिळून तीन हजार रुपये थेट बँक खात्यात जमा होणार आहेत. नव्या आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीलाच बहिणींच्या हातात हक्काचे पैसे येणार असल्याने सणासुदीच्या काळात महिलांना मोठा आधार मिळणार आहे.
जानेवारी 2026 नंतर तांत्रिक कारणांमुळे अनेक लाभार्थ्यांच्या खात्यात 1500 रुपयांचा मासिक हप्ता जमा झाला नव्हता. मात्र, नुकत्याच सादर झालेल्या राज्याच्या अर्थसंकल्पात मुख्यमंत्री आणि अर्थमंत्री यांनी या योजनेसाठी कोट्यवधींच्या निधीची भरीव तरतूद केली आहे. यामुळे प्रलंबित हप्त्यांचा मार्ग मोकळा झाला असून 10 ते 15 एप्रिल दरम्यान ही रक्कम महिलांच्या खात्यावर वितरित केली जाईल. "उशिरा पण थेट" या दोन महिन्यांचा लाभ एकत्रित मिळणार असला, तरी या आनंदाच्या बातमीसोबतच सरकारने अपात्रतेचा बडगाही उगारला आहे.
या योजनेचा लाभ कायम राखण्यासाठी 'ई-केवायसी' (e-KYC) ही सर्वात महत्त्वाची अट आहे. सरकारने यापूर्वी 31 डिसेंबरपर्यंत मुदतवाढ दिली होती, मात्र तरीही अनेक महिलांच्या केवायसी प्रक्रियेत त्रुटी राहिल्या आहेत. या चुका दुरुस्त करण्यासाठी 31 मार्च 2026 ही अखेरची संधी देण्यात आली आहे. ज्या महिला या मुदतीत आपली माहिती अद्ययावत करणार नाहीत किंवा ज्यांची केवायसी प्रक्रिया अपूर्ण असेल, त्यांचा 1500 रुपयांचा लाभ कायमस्वरूपी बंद केला जाणार आहे. त्यामुळे 31 मार्चची ही 'डेडलाईन' लाडक्या बहिणींसाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.
केवळ केवायसीच नव्हे, तर योजनेच्या मूळ निकषांची आता अधिक काटेकोरपणे अंमलबजावणी केली जात आहे. सरकारी अर्जांच्या पडताळणीमध्ये अनेक धक्कादायक बाबी समोर येत आहेत. ज्या कुटुंबांचे वार्षिक उत्पन्न अडीच लाखांपेक्षा जास्त आहे किंवा ज्यांच्या घरात चारचाकी वाहन आहे, अशा महिलांची नावे लाभार्थी यादीतून वगळली जाणार आहेत. तसेच एकाच कुटुंबातील दोन पेक्षा जास्त लाभार्थी, 21 वर्षांखालील आणि 65 वर्षांवरील महिलांनाही अपात्रतेच्या कक्षेत आणले आहे. "गरजूलाच लाभ" हे सूत्र डोळ्यासमोर ठेवून सरकार आता यादीची छाटणी करत आहे.
सध्या राज्यभरात अर्जांची पुनरपडताळणी युद्धपातळीवर सुरू आहे. 10 एप्रिलपासून निधी वितरणाची प्रक्रिया सुरू होणार असल्याने, पात्र महिलांनी त्यांच्या बँक खात्याची स्थिती आणि आधार लिंकिंग तपासून घेणे आवश्यक आहे. ज्यांची नावे निकषात बसतात आणि ज्यांची केवायसी पूर्ण आहे, अशाच महिलांना एप्रिलच्या पंधरवड्यात तीन हजार रुपयांची भेट मिळेल. मात्र, नियमांच्या चौकटीत न बसणाऱ्या आणि तांत्रिक बाबींकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या महिलांसाठी ही योजना आता पूर्णविराम घेण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
थोडक्यात सांगायचे तर, लाडकी बहीण योजना आता अधिक पारदर्शक आणि शिस्तबद्ध होत आहे. एका बाजूला हक्काचे पैसे मिळणार असल्याचा आनंद आहे, तर दुसऱ्या बाजूला निकषांची टांगती तलवारही आहे. त्यामुळे 31 मार्चपूर्वी पात्र महिलांनी सर्व तांत्रिक कामे पूर्ण करून घेणे, हाच या योजनेचा लाभ कायम ठेवण्याचा एकमेव मार्ग उरला आहे.
