नवी दिल्ली: देशातील शालेय शिक्षण व्यवस्थेत तंत्रज्ञानाचा व्यापक वापर करण्याच्या दिशेने केंद्र सरकार मोठे पाऊल उचलत आहे. राज्यसभेत केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी सांगितले की, पुढील दोन ते तीन वर्षांत देशातील सर्व हायस्कूलना ब्रॉडबँड इंटरनेट कनेक्शन उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले आहे. प्रश्नोत्तराच्या तासात पूरक प्रश्नांना उत्तर देताना त्यांनी शिक्षण व्यवस्थेला कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) शी जोडण्यावरही भर दिला.
मंत्री प्रधान यांनी सांगितले की, सध्या देशातील सुमारे 60 टक्के हायस्कूल ब्रॉडबँड इंटरनेटशी जोडले गेले आहेत. केंद्र आणि राज्य सरकारे मिळून उर्वरित शाळांनाही इंटरनेट सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. पुढील काही वर्षांत सर्व हायस्कूल पूर्णपणे डिजिटल नेटवर्कशी जोडले जातील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयावर बोलताना शिक्षण मंत्री प्रधान म्हणाले की, आजच्या काळात AI अनेक क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरली जात आहे आणि शिक्षण क्षेत्रही त्याला अपवाद नाही. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 लागू करताना विद्यार्थ्यांना लहान वयापासूनच आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख करून देण्यावर भर दिला जात आहे. त्यानुसार, AI चे प्राथमिक ज्ञान तिसरीपासून विद्यार्थ्यांना दिले जाणार आहे.
त्यांनी स्पष्ट केले की, शिक्षण हा संविधानाच्या समवर्ती यादीतील विषय आहे आणि बहुतांश शाळांचे प्रशासन राज्य सरकारे किंवा केंद्रशासित प्रदेशांकडे असते. तरीही केंद्र सरकार शिक्षण व्यवस्थेत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा समावेश वाढवण्यासाठी विविध धोरणात्मक उपक्रम राबवत आहे. AI, डिझाइन थिंकिंग आणि इतर समकालीन कौशल्यांचा अभ्यासक्रमात टप्प्याटप्प्याने समावेश करण्याची तरतूद राष्ट्रीय शिक्षण धोरणात करण्यात आली आहे.
मंत्री प्रधान यांनी सांगितले की, इयत्ता अकरावीच्या संगणकशास्त्र आणि माहिती तंत्रज्ञान विषयांच्या एनसीईआरटी पाठ्यपुस्तकांमध्ये आधीच AI, इंटरनेट ऑफ थिंग्स आणि इतर उदयोन्मुख तंत्रज्ञानांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची मूलभूत माहिती मिळण्यास मदत होणार आहे.
याशिवाय शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये ‘कम्प्यूटेशनल थिंकिंग’ आणि AI साक्षरता वाढवण्यासाठी शिक्षण मंत्रालयाने अनेक उपक्रम सुरू केले आहेत. शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाने विद्यार्थ्यांना AI साठी तयार करण्यासाठी विशेष अभ्यासक्रमही तयार केला आहे. हा अभ्यासक्रम 2026-27 या शैक्षणिक वर्षापासून इयत्ता तिसरी ते आठवीपर्यंत टप्प्याटप्प्याने लागू केला जाणार आहे.
