देशात सध्या लग्नसराईचा हंगाम सुरू असताना सोने-चांदी खरेदी करणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने सोने, चांदी आणि इतर मौल्यवान धातूंवरील आयात शुल्कात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला असून यामुळे येत्या काही दिवसांत सराफा बाजारात दर आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अर्थ मंत्रालयाने यासंदर्भात अधिसूचना जारी केली असून नवीन दर 13 मेच्या मध्यरात्रीपासून लागू करण्यात आले आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतेच नागरिकांना काही काळासाठी सोन्याची खरेदी टाळण्याचे आवाहन केले होते. देशाच्या परकीय चलन साठ्यावर वाढत असलेला ताण कमी करण्यासाठी काटकसर आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले होते. त्यानंतर सरकारने आता प्रत्यक्ष पावले उचलत आयात शुल्क वाढवले आहे. त्यामुळे या निर्णयाकडे आर्थिक आणि राजकीय वर्तुळातही विशेष लक्ष लागले आहे.
सोन्यावरील शुल्कात मोठी वाढ
सरकारने सोन्यावरील बेसिक कस्टम ड्युटीमध्ये वाढ केली आहे. यापूर्वी सोन्यावर 5 टक्के आयात शुल्क आणि 1 टक्का AIDC उपकर आकारला जात होता. आता या शुल्कामध्ये वाढ करण्यात आली असून त्यामुळे आयात होणारे सोने अधिक महाग पडणार आहे. चांदी आणि प्लॅटिनमवरही नवीन शुल्क लागू करण्यात आले आहे.विशेष म्हणजे संयुक्त अरब अमिरातीमधून (UAE) निश्चित कोट्याअंतर्गत येणाऱ्या सोन्यावरही आता वाढीव शुल्क आकारले जाणार आहे. याआधी या आयातीवर सवलतीच्या दराने कर आकारला जात होता. त्यामुळे परदेशातून होणाऱ्या सोन्याच्या आयातीवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
दागिने आणि उद्योग क्षेत्रालाही फटका
नवीन नियम केवळ सोन्याच्या बिस्किटांपुरते मर्यादित नसून दागिन्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या छोट्या भागांवरही लागू करण्यात आले आहेत. हुक, पिन, स्क्रू यांसारख्या वस्तूंवरही वाढीव शुल्क लागणार आहे. तसेच जुन्या धातूंमधून सोने-चांदी वेगळे करताना तयार होणाऱ्या कचऱ्यावरही 10 टक्के कर आकारला जाणार आहे. यामुळे सराफा व्यापाऱ्यांचा खर्च वाढणार असून त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांवर होईल. लग्नासाठी दागिने खरेदी करणाऱ्या कुटुंबांना आता अधिक पैसे मोजावे लागू शकतात. उद्योग क्षेत्रातही या निर्णयाचा परिणाम जाणवण्याची शक्यता आहे.
ग्राहकांच्या खिशावर ताण वाढणार
आयात शुल्क वाढल्यामुळे बाजारातील सोने-चांदीचे दर आणखी वाढू शकतात, असा अंदाज तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. आधीच आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरता, डॉलरच्या तुलनेत रुपयातील चढउतार आणि जागतिक तणावामुळे सोन्याचे भाव वाढलेले आहेत. त्यात आता सरकारच्या निर्णयामुळे दरांना आणखी चालना मिळू शकते. सरकारचा उद्देश परकीय चलनाची बचत करणे आणि अनावश्यक आयात कमी करणे हा असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, या निर्णयामुळे सामान्य ग्राहक आणि दागिने उद्योगासमोर नवीन आर्थिक आव्हान उभे राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
