चीन रोबोटिक्स क्षेत्रात मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत आहे. आतापर्यंत केवळ तांत्रिक प्रदर्शनापुरते मर्यादित असलेले ह्युमनॉइड रोबोट आता प्रत्यक्ष कामासाठी तयार केले जात आहेत. त्यासाठी चीनमध्ये विशेष रोबोट प्रशिक्षण शाळा सुरू करण्यात आल्या असून या ठिकाणी रोबोटना कारखाने आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात काम करण्यासाठी प्रशिक्षण दिले जात आहे. भविष्यात उद्योगांमध्ये रोबोट्सचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्याचा चीनचा उद्देश आहे.
या दिशेने चीनमधील अनेक प्रांतांमध्ये वेगाने प्रशिक्षण केंद्रे उभारली जात आहेत. आन्हुई, झेजियांग आणि शानदोंग या प्रांतांमध्ये अशा केंद्रांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. अलीकडे झालेल्या एका मोठ्या तंत्रज्ञान प्रदर्शनात ह्युमनॉइड रोबोट्सची यशस्वी प्रात्यक्षिके सादर झाल्यानंतर या प्रकल्पाला अधिक वेग मिळाला आहे. शानदोंगमधील एका प्रशिक्षण केंद्रात सध्या अनेक रोबोट्सना ट्रे उचलणे, कपडे घडी करणे आणि शेल्फमधून वस्तू काढणे यांसारखी मूलभूत कामे शिकवली जात आहेत.
ह्युमनॉइड रोबोट्सना प्रशिक्षण देणे हे साध्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालींपेक्षा अधिक गुंतागुंतीचे असते. इतर कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली इंटरनेटवरील मजकूर किंवा चित्रांच्या आधारे शिकतात, परंतु ह्युमनॉइड रोबोट्सना प्रत्यक्ष वातावरणात काम करून शिकावे लागते. या प्रशिक्षणासाठी गोळा केला जाणारा डेटा अत्यंत सविस्तर असतो. त्यामध्ये शरीरातील सांध्यांची हालचाल, वेग, फिरण्याची क्षमता, पाहण्याची क्षमता, स्पर्श आणि दाब ओळखण्याची क्षमता यांसारख्या अनेक घटकांचा समावेश असतो.
ही गरज लक्षात घेऊन चीनने सरकारच्या सहकार्याने 40 हून अधिक विशेष डेटा केंद्रे उभारली आहेत. त्यापैकी अनेक केंद्रे आधीच कार्यरत झाली आहेत. या ठिकाणी माणूस आणि रोबोट एकत्रितपणे एकच काम वारंवार करतात, जेणेकरून प्रत्येक लहान हालचालीचा डेटा नोंदवता येईल. या माहितीच्या आधारे रोबोट्सची कार्यक्षमता सुधारली जाते.
काही कंपन्यांनी रोबोट प्रशिक्षणासाठी पूर्णपणे वास्तव वातावरणासारखी व्यवस्था तयार केली आहे. काही केंद्रांमध्ये कार उत्पादन कारखाने, स्मार्ट घर व्यवस्था आणि वृद्धांची देखभाल अशा विविध परिस्थितींचे नमुने तयार करण्यात आले आहेत. या ठिकाणी रोबोट्सना वेगवेगळ्या परिस्थितीत काम करण्याचे प्रशिक्षण दिले जाते. काही रोबोट्सना आभासी वास्तव तंत्रज्ञान आणि हालचाल पकडणारी प्रणाली जोडण्यात आली आहे, ज्यामुळे ते बॉक्स उचलणे, वस्तू वर्गीकरण करणे आणि पॅकिंग करणे यांसारखी कामे अधिक अचूकपणे शिकतात.
तज्ज्ञांच्या मते, रोबोट्सना प्रत्यक्ष परिस्थितीत प्रशिक्षण दिल्याशिवाय ही तंत्रज्ञान प्रणाली पूर्णपणे विकसित होऊ शकत नाही. चीनमध्ये सरकारच्या पाठबळामुळे आता रोबोट्सना थेट उद्योगांमध्ये वापरण्याची तयारी सुरू झाली आहे. सुरुवातीला या ह्युमनॉइड रोबोट्सचा वापर वाहन उत्पादन कारखान्यांमध्ये आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात केला जाण्याची शक्यता आहे, कारण या क्षेत्रात पुनरावृत्तीची कामे मोठ्या प्रमाणावर असतात.
या प्रशिक्षण केंद्रांमुळे रोबोटिक्स कंपन्यांनाही आर्थिक फायदा होऊ लागला आहे. अनेक ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर ह्युमनॉइड रोबोट्सची विक्री होत असून या क्षेत्रात वेगाने वाढ दिसून येत आहे. चीनचे हे पाऊल दर्शवते की भविष्यात रोबोट्स केवळ तांत्रिक प्रात्यक्षिकापुरते मर्यादित राहणार नाहीत, तर दैनंदिन जीवन आणि उद्योगांच्या कामकाजाचा महत्त्वाचा भाग बनणार आहेत.
