नवी दिल्ली: मध्य पूर्वेतील संघर्षाचा परिणाम आता केवळ इंधनपुरताच मर्यादित राहिलेला नसून कृषी आणि शीतगृह उद्योगावरही स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. अमोनिया वायूच्या किंमतीत झालेल्या मोठ्या वाढीमुळे उत्तर प्रदेशातील कोल्ड स्टोरेज उद्योग अडचणीत आला असून शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांची चिंता वाढली आहे.
उत्तर प्रदेशामधील अलीगड ते वाराणसीपर्यंत सुमारे 2500 शीतगृहांवर या दरवाढीचा परिणाम झाला आहे. विशेषतः बटाटा उत्पादन करणाऱ्या जिल्ह्यांमध्ये याचा मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे. अमोनिया वायू हा शीतगृहांच्या थंडकरण प्रक्रियेचा मुख्य घटक असल्याने त्याच्या किंमती वाढल्याने संपूर्ण साखळीवर परिणाम होत आहे.
आग्रा जिल्ह्यातील 327 शीतगृहांमध्ये एका हंगामात सरासरी दीड ते दोन टन अमोनिया वापरला जातो. यापूर्वी 60 ते 80 रुपये प्रति किलो दराने मिळणारा अमोनिया आता 100 ते 130 रुपये प्रति किलो दराने विकला जात आहे. मैनपुरीसारख्या भागात तर दर जवळपास दुप्पट झाले आहेत.
फिरोजाबादमध्ये मागील वर्षी 70 रुपये प्रति किलो मिळणारा अमोनिया यंदा 140 रुपये प्रति किलोपर्यंत पोहोचला आहे. कानपूरमध्येही दर 20 टक्क्यांनी वाढून 110 रुपयांच्या आसपास गेले आहेत. उन्नावमध्येही शीतगृह चालकांना 110 रुपये प्रति किलो दराने अमोनिया घ्यावा लागत आहे, ज्यामुळे खर्च वाढला आहे.
फर्रुखाबादमध्ये अमोनियाचा पुरवठा उशिरा मिळत असल्याची समस्या निर्माण झाली आहे. पूर्वी 24 तासांत मिळणारी गॅस आता 48 तासांनी मिळत आहे. इटावा आणि कन्नौजमध्येही काही ठिकाणी दर तीन ते चार पट वाढल्याच्या तक्रारी आहेत. मात्र मेरठ, सहारनपूर आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमध्ये पुरवठा सुरळीत असला तरी दर वाढलेलेच आहेत.
अलीगडमध्ये परिस्थिती अधिक गंभीर आहे. पूर्वी 7200 रुपयांना मिळणारा 60 किलोचा अमोनिया सिलिंडर आता 15,000 रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. यामुळे शीतगृहांच्या संचालनाचा खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढला असून आर्थिक गणित बिघडले आहे. शीतगृह संघटनांनी याकडे कृषीशी संबंधित अत्यावश्यक सेवेसारखे पाहण्याची मागणी केली आहे.
एकूणच, अमोनिया वायूच्या वाढत्या किंमतीमुळे शीतगृह उद्योगावर ताण वाढत असून त्याचा थेट परिणाम शेतकरी, व्यापारी आणि ग्राहकांवर होण्याची शक्यता आहे. आगामी काळात याचा परिणाम भाजीपाला आणि अन्नधान्याच्या किमतींवरही दिसून येऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
