मुंबई: महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक शिरपेचात मानाचा तुरा रोवणारा आणि चित्रपट संस्कृतीचा मानदंड मानला जाणारा '22 वा थर्ड आय आशियाई चित्रपट महोत्सव' नव्या दिमाखात प्रेक्षकांच्या भेटीला येत आहे. येत्या 9 ते 15 जानेवारी 2026 या कालावधीत मुंबई आणि ठाणे या दोन्ही शहरांमध्ये सिनेमाचा हा महाकुंभ रंगणार आहे. आशियाई चित्रपट फाऊंडेशनतर्फे 2002 पासून सुरू झालेली ही परंपरा यंदा अधिक समृद्ध झाली असून, सात दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात एकूण 56 जागतिक दर्जाच्या चित्रपटांची मेजवानी मिळणार आहे.
यंदाच्या महोत्सवाचे सर्वात मोठे आकर्षण आणि प्रत्येक मराठी माणसाचा उर अभिमानाने भरून येईल अशी गोष्ट म्हणजे, महोत्सवात दिला जाणारा मराठी चित्रपटांचा विशेष स्पर्धा विभाग. या विभागात क्षितीज पटवर्धन दिग्दर्शित 'उत्तर' या चित्रपटासह 'सांगळा', 'गिराण', 'निर्जळी' आणि 'प्रिझम' अशा एकूण 11 दर्जेदार मराठी चित्रपटांची निवड करण्यात आली आहे. आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारविजेत्या चित्रपटांच्या पंक्तीत जेव्हा आपली मायबोली आणि आपली मातीतील कथा झळकतात, तेव्हा ती केवळ चित्रपटसृष्टीचीच नाही, तर संपूर्ण महाराष्ट्राची प्रगती असते.
महोत्सवाचा प्रारंभ बुसान आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात ज्युरी पुरस्कार पटकावलेल्या 'ऑन यूअर लॅप' या इंडोनेशियन चित्रपटाने दिमाखात होणार आहे. याशिवाय, 'आशियाई स्पेक्ट्रम' विभागात चीन, जपान, इराण आणि तुर्की अशा विविध देशांतील चित्रपटांमधून जागतिक संस्कृतीचे दर्शन घडणार आहे. यंदा 'किर्गिस्तान' या देशावर विशेष लक्ष (Country Focus) केंद्रित करण्यात आले असून, तिथल्या समकालीन आणि पारंपारिक कथा प्रेक्षकांसमोर सादर केल्या जातील.
यावर्षीचा महोत्सव ऐतिहासिक ठरण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे भारतीय चित्रपटसृष्टीचे पितामह डॉ. व्ही. शांताराम यांचे 125 वे जयंती वर्ष. या निमित्ताने 'दो आँखे बारा हाथ', 'कुंकू' आणि 'नवरंग' यांसारख्या त्यांच्या अजरामर कलाकृती पुन्हा एकदा मोठ्या पडद्यावर पाहण्याची संधी रसिकांना मिळणार आहे. डॉ. शांताराम यांनी घालून दिलेला दर्जेदार सिनेमाचा वारसा आजही नव्या पिढीसाठी मार्गदर्शक ठरत आहे, अशी भावना आशियाई चित्रपट फाऊंडेशनचे अध्यक्ष किरण व्ही. शांताराम यांनी व्यक्त केली आहे.
केवळ चित्रपट पाहणेच नव्हे, तर चित्रपट निर्मितीचा अनुभवही समृद्ध करण्यासाठी महोत्सवात 'मास्टर क्लास' आणि 'ओपन फोरम'चे आयोजन करण्यात आले आहे. तसेच, सुप्रसिद्ध दिग्दर्शिका पद्मभूषण सई परांजपे यांना 'आशियाई चित्रपट संस्कृती पुरस्कार' देऊन गौरविण्यात येणार आहे. मराठी प्रतिभेचा जागतिक स्तरावर होणारा हा सन्मान प्रत्येक रसिकासाठी प्रेरणादायी आहे. हा चित्रपट सोहळा प्रभादेवी येथील पु.ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमी आणि ठाण्यातील सिनेपोलीस (लेक शोर मॉल) येथे पार पडणार आहे.
महोत्सवाचे संचालक डॉ. संतोष पाठारे यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा सोहळा चित्रपटप्रेमींसाठी एक मोठी पर्वणी ठरणार आहे. महाराष्ट्र शासन सांस्कृतिक विभाग आणि एनएफडीसी (NFDC) यांच्या सहकार्याने होणाऱ्या या महोत्सवाची प्रतिनिधी नोंदणी आता अधिकृत संकेतस्थळावर सुरू झाली आहे. आपली मराठी संस्कृती आणि जागतिक दर्जाचा सिनेमा यांचा हा अनोखा संगम पाहण्यासाठी सिनेसृष्टी सज्ज झाली आहे.
