सातारा: आगामी मराठी साहित्य संमेलनाचे नियोजित अध्यक्ष आणि ज्येष्ठ कादंबरीकार विश्वास पाटील यांच्या लेखनावरून नवा वाद पेटला आहे. पाटील यांच्या गाजलेल्या 'संभाजी' कादंबरीत छत्रपती संभाजी महाराजांविषयी आक्षेपार्ह मजकूर असल्याचा दावा करत संभाजी ब्रिगेडने आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. साताऱ्यातील पवई नाका परिसरात कार्यकर्त्यांनी जोरदार निदर्शने केली. "विश्वास पाटील यांनी तात्काळ जाहीर माफी मागावी, अन्यथा आगामी साहित्य संमेलन उधळून लावले जाईल," असा थेट इशारा संभाजी ब्रिगेडने दिला आहे.
संभाजी ब्रिगेडने विश्वास पाटील यांच्यावर अत्यंत गंभीर स्वरूपाचे आरोप केले आहेत. "लेखकाने ऐतिहासिक तथ्यांची मोडतोड करून संभाजी महाराजांच्या प्रतिमेला धक्का पोहोचवला आहे," असे आंदोलकांचे म्हणणे आहे. आंदोलनादरम्यान कार्यकर्त्यांनी "विश्वास पाटील हे जेम्स लेनचे मावस भाऊ आहेत का?" असा तिखट सवाल विचारत त्यांच्या निषेधाच्या घोषणा दिल्या. महाराष्ट्राची सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक अस्मिता जपण्यासाठी या कादंबरीतील वादग्रस्त मजकूर त्वरित बदलण्यात यावा, अशी मागणी यावेळी लावून धरण्यात आली.
या वादाच्या पार्श्वभूमीवर संभाजी ब्रिगेडच्या शिष्टमंडळाने सातारा जिल्हाधिकाऱ्यांना निवेदन दिले. तसेच भाजप आमदार शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांचीही भेट घेऊन या विषयावर सविस्तर चर्चा केली. छत्रपती शिवाजी महाराज आणि शंभूराजांच्या भूमीत असा अपप्रचार खपवून घेतला जाणार नाही, असा इशारा संभाजी ब्रिगेडने दिला आहे. या आंदोलनामुळे सातारा आणि परिसरात काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
वाढता वाद पाहून प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करत मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला. संमेलन अध्यक्ष विश्वास पाटील आणि संभाजी ब्रिगेडच्या प्रमुख पदाधिकाऱ्यांची एक विशेष बैठक आयोजित करण्यात आली होती. या बैठकीत कादंबरीतील नेमक्या कोणत्या ओळींवर आक्षेप आहे, त्यामध्ये काय सुधारणा अपेक्षित आहेत आणि संमेलन शांततेत पार पाडण्यासाठी लेखकाची भूमिका काय असेल, यावर प्रदीर्घ चर्चा झाल्याची माहिती सूत्रांनी दिली आहे. मात्र, बैठकीनंतरही ब्रिगेड पाटील यांच्याकडून माफीच्या मागणीवर ठाम असल्याचे समजते.
आता सर्वांचे लक्ष साहित्य संमेलनाच्या व्यासपीठाकडे आणि विश्वास पाटील यांच्या अध्यक्षीय भाषणाकडे लागले आहे. प्रदीर्घ साहित्यिक कारकीर्द असलेले विश्वास पाटील या वादावर पडदा टाकण्यासाठी माफी मागणार की आपल्या लेखनाची पाठराखण करणार, याबाबत तर्कवितर्क लावले जात आहेत. जर ही कोंडी फुटली नाही, तर साहित्य संमेलनाच्या आयोजनावर आंदोलनाचे सावट कायम राहण्याची शक्यता आहे.
मराठी साहित्यातील या मोठ्या वादाचा परिणाम केवळ संमेलनावरच नाही, तर ऐतिहासिक लेखनाच्या विश्वावरही होताना दिसत आहे. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि ऐतिहासिक सत्यता यांमधील हा संघर्ष येत्या काही दिवसांत कोणते वळण घेतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
