जळगाव: मार्च महिन्याचा सूर्य आता खरा 'रुद्रावतार' दाखवू लागला असून, अवघ्या महाराष्ट्राला उन्हाच्या तीव्र झळांनी वेढले आहे. निसर्गाचा लहरीपणा असा की, सकाळच्या हलक्या गारव्याची जागा आता दुपारच्या दाहक चटक्यांनी घेतली आहे. राज्याच्या विविध भागांत तापमानाचा पारा सातत्याने चढत असून, उन्हाळ्याच्या सुरुवातीलाच तापमानाने चाळीशीच्या उंबरठ्यावर धाव घेतल्याने नागरिकांच्या अंगाची लाहीलाही होत आहे. आगामी काही दिवस सूर्याची ही दाहकता अधिकच वाढण्याचे संकेत हवामान विभागाने दिले आहेत.
विदर्भाचा विचार करता, हा प्रदेश सध्या अक्षरशः 'हॉटस्पॉट' ठरत आहे. शुक्रवारी सकाळी संपलेल्या 24 तासांत अमरावती शहरात चक्क 39.8 अंश सेल्सिअस इतक्या उच्चांकी तापमानाची नोंद झाली, जे संपूर्ण देशातील सर्वाधिक तापमान ठरले आहे. केवळ अमरावतीच नव्हे, तर अकोला, वर्धा आणि ब्रह्मपुरी यांसारख्या शहरांतही पारा 39 अंश सेल्सिअसवर स्थिरावला आहे. घामाच्या धारा आणि असह्य उकाड्यामुळे विदर्भवासीयांची अवस्था 'आगीतून फुफाट्यात' अशी झाली असून, दुपारी घराबाहेर पडणे जिकिरीचे झाले आहे.
राज्यात एकाच वेळी तापमानाचा टोकाचा विरोधाभास पाहायला मिळत आहे. एकीकडे विदर्भ उन्हाने होरपळत असताना, दुसरीकडे नाशिक जिल्ह्यातील निफाड येथील गहू संशोधन केंद्रात राज्यातील नीचांकी 11.9 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली आहे. मात्र, पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात परिस्थिती वेगळी आहे. पुणे आणि अहिल्यानगरमध्ये पारा 36 अंश सेल्सिअसच्या आसपास असला, तरी धुळे, जळगाव आणि सोलापूरमध्ये मात्र सूर्याने चांगलीच आग ओकायला सुरुवात केली असून तेथील तापमान 38 अंश सेल्सिअसच्या पार गेले आहे.
कोकण किनारपट्टीवर देखील उन्हाचा प्रभाव वाढला असून, तेथील हवेत असलेल्या आर्द्रतेमुळे (ह्युमिडिटी) उकाडा अधिकच तापदायक ठरत आहे. मुंबईच्या सांताक्रूझ परिसरात तापमान 38 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचल्याने मुंबईकरांना घामाच्या धारांनी ग्रासले आहे. अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांमुळे कोकणात उष्ण व दमट हवामानाचा अनुभव येत आहे. उत्तर महाराष्ट्र असो वा मराठवाडा, संपूर्ण राज्यच सध्या 'उष्णतेच्या लाटेच्या' छायेत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
हवामानशास्त्रीय दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, मनारचा आखात आणि उत्तर आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीवर समुद्र सपाटीपासून 900 मीटर उंचीवर चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती निर्माण झाली आहे. या वातावरणीय बदलांमुळे जमिनीवरील तापमानात सातत्याने वाढ होत आहे. आज, 7 मार्च रोजी देखील राज्याच्या कमाल तापमानात मोठा बदल होण्याची चिन्हे नसून, उन्हाचा चटका आणि उकाडा असाच कायम राहण्याची दाट शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे.
बदलत्या हवामानाचा हा वेग आरोग्य आणि शेती या दोन्ही दृष्टीने चिंतेचा विषय ठरत आहे. जळगाव (38.5 अंश सेल्सिअस), कोल्हापूर (36.0 अंश सेल्सिअस) आणि परभणी (38.4 अंश सेल्सिअस) यांसारख्या जिल्ह्यांतही उन्हाची तीव्रता वाढल्याने दुपारच्या वेळी रस्ते ओस पडू लागले आहेत. उन्हापासून बचाव करण्यासाठी नागरिकांनी हायड्रेटेड राहणे आणि टोपी-छत्रीचा वापर करणे आता अनिवार्य झाले आहे. सूर्याची ही 'आग' येत्या काळात अधिक तीव्र होणार असल्याने सर्वांनाच आता मान्सूनच्या आगमनाची प्रतीक्षा आतापासूनच लागली आहे.
