मुंबई: निसर्गाचे ऋतूचक्र यंदा काहीसे लहरी झाल्याचा प्रत्यय येत आहे. कालपरवापर्यंत अंगावर स्वेटर चढवायला लावणारा गुलाबी गारवा आता घामाच्या धारांमध्ये रूपांतरित झाला आहे. अवकाळी पावसाने निरोप घेतल्यावर थंडी परतेल अशी आशा असतानाच, सूर्याने त्याचा 'रुद्रावतार' दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. मार्च महिना सुरू होऊन अवघे चार दिवस उलटले नाहीत, तोच राज्याच्या तापमानाने चाळीशीच्या दिशेने धाव घेतल्याने उन्हाळ्याची दाहकता वेळेआधीच जाणवू लागली आहे.
अकोला ठरले देशातील 'हॉट स्पॉट'
हवामानातील या विचित्र बदलाचा सर्वाधिक फटका विदर्भाला बसला असून, अकोल्यात चक्क 38.5 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली आहे. ही केवळ राज्यातीलच नव्हे, तर देशातील उच्चांकी तापमानाची नोंद ठरली आहे. एकीकडे अकोला तापत असताना, दुसरीकडे उत्तर प्रदेशातील अयोध्येत 10 अंश सेल्सिअस अशा नीचांकी तापमानाची नोंद झाली आहे. देशाच्या नकाशावर तापमानाचा हा टोकाचा विरोधाभास सध्या चर्चेचा विषय ठरला आहे. राज्यात एकीकडे अकोल्याचा पारा चढलेला असताना, धुळ्यात 12.8 अंश सेल्सिअस इतके नीचांकी तापमान नोंदवले गेले असून तिथे अद्याप थंडीचा पुसटसा अंमल कायम आहे.
पुणेकर घामाघूम, विदर्भातही उन्हाचा तडाखा
विद्येचे माहेरघर असलेल्या पुण्यातही उन्हाने रंग दाखवायला सुरुवात केली आहे. सलग दोन दिवस पुण्याचा कमाल पारा 35 अंशांच्या पार गेल्याने पुणेकरांना भर उन्हाळ्यात होणारा त्रास आता मार्चच्या सुरुवातीलाच सहन करावा लागत आहे. उत्तर भारताकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांचा प्रभाव पूर्णपणे ओसरल्याने तापमानात ही झपाट्याने वाढ झाली आहे. केवळ पुणेच नव्हे, तर अमरावती आणि वर्धा जिल्ह्यांतही पारा 35 अंशांच्या वर गेल्याने दुपारच्या वेळी रस्ते ओस पडू लागले आहेत.
मुंबईसह कोकण किनारपट्टीला 'येलो अलर्ट'
राजधानी मुंबईसह संपूर्ण कोकण पट्ट्यात सध्या उष्णता आणि दमट हवामानाचे दुहेरी संकट ओढवले आहे. अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांमुळे वातावरणात उकाडा प्रचंड वाढला आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) मुंबई, ठाणे, पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांसाठी 'येलो अलर्ट' जारी केला आहे. ढगाळ वातावरणामुळे सूर्याची किरणे थेट जमिनीवर येत नसली, तरी आर्द्रतेमुळे (Humidity) अंगाची लाहीलाही होत आहे. अशा परिस्थितीत नागरिक घामामुळे हैराण झाले असून आरोग्याच्या समस्या उद्भवण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
निसर्गाचा लहरी खेळ
यंदाचे हवामान शास्त्रज्ञांनाही कोड्यात टाकणारे ठरले आहे. नोव्हेंबर महिन्यापर्यंत पावसाने पाठ सोडली नव्हती, तर डिसेंबरमध्ये जेमतेम काही दिवस थंडीचा अनुभव आला. आता मार्चमध्येच मे महिन्यासारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. उत्तरेकडील राज्यांमध्ये अद्याप पावसाळी वातावरण असताना महाराष्ट्रात मात्र सूर्याचा प्रकोप वाढला आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, येत्या काही दिवसांत तापमानाचा हा आलेख आणखी वर जाण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे उन्हाळ्याची तीव्रता अधिकच दाहक होणार आहे.
आरोग्याची काळजी घेण्याचे आवाहन
वाढत्या उष्णतेच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने नागरिकांना महत्त्वाचा सल्ला दिला आहे. "अतिशय महत्त्वाचे काम असल्याशिवाय दुपारी 12 ते सायंकाळी पाच या वेळेत घराबाहेर पडणे टाळावे," असे आवाहन करण्यात आले आहे. मुबलक पाणी पिणे, सुती कपड्यांचा वापर करणे आणि उन्हापासून रक्षण करण्यासाठी छत्री किंवा टोपीचा वापर करणे आता अनिवार्य झाले आहे. निसर्गाच्या या बदलत्या लहरीपणाशी जुळवून घेताना आरोग्याला प्राधान्य देणेच सध्या हिताचे ठरणार आहे.
