जालना: पोटाची भूक माणसाला काय काय करायला लावते, याचा नेम नाही. दोन घास सुखाचे मिळावेत आणि संसाराचा गाडा थोडाफार सुरळीत चालावा, या भाबड्या आशेने शेकडो मैलांचा प्रवास करणारे ऊसतोड मजूर अनेकदा नशिबाच्या दुष्टचक्रात अडकतात. असाच काहीसा अंगावर काटा आणणारा प्रसंग जालन्यातील काही कष्टकरी कुटुंबांवर ओढवला. पोटाची खळगी भरण्यासाठी कर्नाटकात गेलेल्या या मजुरांच्या नशिबी घामाच्या मोबदल्यात केवळ मरणयातना आल्या. मात्र, जालन्याच्या 'खाकी' वर्दीने दाखवलेल्या देवदूतासारख्या तत्परतेमुळे एका मोठ्या संकटाचा शेवट गोड झाला आहे.
जालना जिल्ह्यातील तीन वेगवेगळ्या गावांतील 16 मजूर आणि त्यांची चार निष्पाप बालके असा एकूण 20 जणांचा गट ऊसतोडणीसाठी कर्नाटकातील बिजापूर जिल्ह्यात गेला होता. सुरुवातीचे काही दिवस आशेचे आणि सर्वकाही सुरळीत वाटणारे होते. मात्र, लवकरच या आशेवर काळे ढग दाटून आले. तिथल्या मुकादमाने म्हणजेच कंत्राटदाराने अमानुषपणाचा कळस गाठत या मजुरांना अक्षरशः कैद्यांसारखे डांबून ठेवले. त्यांना त्यांच्या गावी परत जाण्यास मज्जाव करण्यात आला आणि त्यांच्यावर रात्रंदिवस कडक पहारा बसवण्यात आला. सोबत असलेल्या चार लहानग्या जीवांची होणारी परवड तर मन सुन्न करणारी होती.
ही धक्कादायक माहिती जेव्हा जालन्यात पोहोचली, तेव्हा मजुरांच्या नातेवाईकांच्या पायाखालची जमीनच सरकली. घरातील माणसे परराज्यात एका कंत्राटदाराच्या कैदेत आहेत, हे समजताच त्यांनी तत्काळ घनसावंगी पोलीस ठाण्यात धाव घेऊन तक्रार नोंदवली. या गंभीर प्रकरणाची संवेदनशीलता ओळखून जालन्याचे अप्पर पोलीस अधीक्षक आयुष नोपानी यांनी क्षणाचाही विलंब न लावता तपासाची चक्रे वेगाने फिरवली. मजुरांच्या सुटकेसाठी जालना पोलिसांचे एक विशेष तपास पथक तातडीने कर्नाटकातील बिजापूरच्या दिशेने रवाना करण्यात आले.
परराज्यात जाऊन कारवाई करणे हे पोलिसांसाठी कायमच एक मोठे आव्हान असते. मात्र, कर्तव्यनिष्ठेपुढे सारे अडथळे फिके पडले. जालना पोलिसांनी बिजापूरच्या स्थानिक पोलिसांशी उत्तम समन्वय साधून या मजुरांचा अचूक ठावठिकाणा शोधून काढला. अत्यंत शिताफीने आणि सावधगिरीने राबवलेल्या या मोहिमेत सर्व 16 मजूर आणि चार लहान मुलांना कंत्राटदाराच्या तावडीतून कोणतीही इजा न होऊ देता सुरक्षितरीत्या बाहेर काढण्यात आले.
कर्नाटकातील त्या नरकयातनांमधून सुटून जेव्हा हे मजूर आपल्या मायभूमीच्या, जालन्याच्या मातीत परतले, तेव्हा त्यांच्या डोळ्यांतून वाहणारे आनंदाश्रू सारे काही सांगून जात होते. पोटासाठी परराज्यात जाणे कसे जीवावर बेतू शकते आणि गरिबीचा कसा गैरफायदा घेतला जातो, याचे हे एक ज्वलंत आणि भयावह उदाहरण आहे. 'वेळेला धावून येतो तोच खरा देव' या उक्तीप्रमाणे जालना पोलिसांनी वेळीच पावले उचलली नसती, तर या निष्पाप मजुरांचे आणि त्या चिमुकल्यांचे काय झाले असते, या कल्पनेनेच गावकऱ्यांच्या अंगावर आजही शहारे येत आहेत. पोलिसांच्या या धडक आणि संवेदनशील कारवाईचे आता संपूर्ण राज्यभरातून कौतुक होत आहे.
