नवी दिल्ली: मध्य पूर्वेत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने खाडी देशांसोबतचा व्यापार आणि अन्नपुरवठा सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. भारत आणि मध्य पूर्व देशांमध्ये दीर्घकाळापासून मजबूत व्यापारी संबंध आहेत. भारत ऊर्जा गरजांसाठी या प्रदेशावर अवलंबून असताना खाडी देश अन्नधान्य आणि कृषी उत्पादनांसाठी मोठ्या प्रमाणावर भारतावर अवलंबून आहेत. त्यामुळे सध्याच्या संघर्षाच्या परिस्थितीतही भारताने या देशांना अन्नसामग्रीचा पुरवठा सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
वाणिज्य सचिव राजेश अग्रवाल यांनी सांगितले की, अमेरिका-इस्रायल आणि इराणमधील संघर्षामुळे काही अडथळे निर्माण झाले असले तरी मध्य पूर्व देशांना अन्नपुरवठा थांबवला जाणार नाही. मात्र शिपमेंटचे प्रमाण वाहतूक व्यवस्थेतील अडचणी आणि वाढलेल्या खर्चावर अवलंबून असेल. सरकार विविध पर्यायांचा विचार करत असून आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा खंडित होऊ नये यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
राजेश अग्रवाल यांनी स्पष्ट केले की, अन्नपुरवठा ही भारतासाठी सर्वोच्च प्राथमिकता आहे. आवश्यक असल्यास हवाई कार्गोचा वापर किंवा लांब मार्गांनी माल पाठवण्याचा पर्यायही विचारात घेतला जात आहे. संघर्षाच्या परिस्थितीतही अन्नसामग्री वेळेवर पोहोचावी यासाठी सरकार आणि निर्यातदार पर्यायी मार्गांचा शोध घेत आहेत.
मात्र सध्याच्या परिस्थितीत भारतासमोर काही मोठ्या अडचणीही उभ्या राहिल्या आहेत. इराणमधील युद्धामुळे मालवाहू जहाजांच्या युद्धविमा प्रीमियममध्ये मोठी वाढ झाली आहे. पूर्वी हा प्रीमियम सुमारे 0.05 टक्के होता, तो आता 0.75 ते एक टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. त्यामुळे वाहतूक खर्चात सुमारे 20 ते 30 टक्क्यांची वाढ झाली आहे.
पूर्वी स्ट्रेट ऑफ होर्मुजमधून मालवाहतूक सहज होत होती. मात्र तणावामुळे अनेक जहाजांना आता आफ्रिकेच्या दक्षिणेकडील केप ऑफ गुड होप मार्गाने प्रवास करावा लागत आहे. त्यामुळे प्रवासात 15 ते 20 दिवसांची अतिरिक्त वाढ होत आहे. त्यामुळे अन्नपदार्थ खराब होण्याचा धोका, ऑर्डर उशिरा पोहोचणे आणि पेमेंटमध्ये विलंब होण्याची शक्यता वाढली आहे.
तसेच काही देशांनी त्यांचा हवाई मार्गही बंद केला आहे, त्यामुळे कार्गो क्षमता कमी झाली असून वाहतूक खर्चही वाढला आहे. तरीही भारत मध्य पूर्व देशांना आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा सुरू ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
मध्य पूर्व देशांसाठी भारत हा अनेक कृषी उत्पादनांचा महत्त्वाचा पुरवठादार आहे. सऊदी अरेबिया आणि इराण हे भारताकडून बासमती तांदूळ खरेदी करणारे प्रमुख देश आहेत. याशिवाय भारतातून आलू, कांदा, हिरव्या भाज्या, ताजी फळे, वेलदोडा, चहा-कॉफी, दुग्धजन्य पदार्थ आणि गोठवलेले खाद्यपदार्थ निर्यात केले जातात. त्यासोबतच औषधे, कापड, अभियांत्रिकी उत्पादने तसेच हिरे-दागिने यांचाही मोठ्या प्रमाणावर व्यापार होतो.
