मुंबई : भारतीय हवामान विभागाने (IMD) महाराष्ट्र, गोवा आणि गुजरातच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये मध्यम स्वरूपाच्या 'फ्लॅश फ्लड'चा (अचानक येणाऱ्या पुराचा) इशारा दिला आहे. या राज्यांमध्ये पुढील 24 तासांत अतिवृष्टीची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. काही भागांत 200 मिमीपर्यंत पाऊस पडू शकतो. ज्यामुळे अचानक पूर येणे, पाणी साचणे आणि दरडी कोसळण्याच्या घटनांची शक्यता वर्तवली जात आहे. भारताच्या काही भागांत नैऋत्य मान्सून अजूनही सक्रिय असताना हा इशारा देण्यात आला आहे. जमिनीतील ओलावा आणि नद्यांच्या वाढलेल्या पाणीपातळीमुळे अनेक भागांत अचानक पूर येण्याचा धोका वाढला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) मते, कोकण आणि गोवा, मध्य महाराष्ट्र आणि गुजरात या भागांतील जिल्ह्यांना अचानक येणाऱ्या पुराचा सर्वाधिक धोका आहे. हवामान विभागाने म्हटले आहे की, कमी कालावधीत होणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे ओढे आणि नाले ओसंडून वाहू शकतात, विशेषतः सखल भागांमध्ये याचा धोका जास्त आहे.
मुसळधार पावसादरम्यान नागरिकांनी सतर्क राहावे आणि पाणी साचलेले रस्ते किंवा नदीकाठच्या भागांतून प्रवास करणे टाळावे, असा सल्ला अधिकाऱ्यांनी दिला आहे. मुसळधार पावसानंतर काही मिनिटांत किंवा तासांतच 'अचानक पूर' येऊ शकतो. याउलट, नद्यांना येणारा हंगामी पूर सामान्यतः पाऊस पडल्यानंतर 100 ते 150 तासांनी येतो. जेव्हा जमीन आणखी पाण्याचा एक थेंबही शोषून घेण्यास असमर्थ असते किंवा नद्या, ओढे आणि जलनिस्सारण वाहिन्या पूर्ण क्षमतेने भरून वाहतात. तेव्हा असा पूर येतो. वाऱ्याचा प्रचंड वेग अचानक येणाऱ्या पुराच्या प्रवाहात चिखल, दगड आणि कचरा मिसळू शकतो. त्यांचा वेग आणि प्रचंड ताकद यामुळे ही हवामानाशी संबंधित सर्वात धोकादायक आपत्तींपैकी एक ठरते.
पावसाचा अंदाज, उपग्रहाद्वारे केलेली निरीक्षणे, डॉप्लर वेदर रडारची माहिती आणि जलशास्त्रीय मॉडेल्सचा वापर करून अचानक येणाऱ्या पुराचा इशारा दिला जातो. मुसळधार पावसानंतर पाणी वेगाने कोठे वाढू शकेल, याचा अंदाज घेण्यासाठी शास्त्रज्ञ जमिनीतील ओलावा, नद्यांमधील पाणी पातळी आणि स्थानिक भूभागाचेही विश्लेषण करतात. पश्चिम भारतात नैऋत्य मोसमी वारे (मान्सून) सध्या सक्रिय आहेत. हवामान विभागाने (IMD) वर्तवलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, 9 जुलैपर्यंत महाराष्ट्र, गोवा आणि गुजरातच्या काही भागांत अतिवृष्टी होण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर हवामानाची स्थिती हळूहळू सुधारेल. अरबी समुद्रातून येणारा भरपूर ओलावा आणि मान्सूनचे अनुकूल वारे यांमुळे हवामानाची ही स्थिती निर्माण झाली आहे.
