मान्सूनचे आगमन काही दिवसांवर येऊन ठेपले असून राज्यात आता उन्हाळ्याची अखेरची चाहूल जाणवत आहे. या काळात प्रत्येक घरात पावसाळ्याची पूर्वतयारी सुरू होते. विशेषतः गृहिणी पावसाळ्यासाठी टिकाऊ आणि स्वादिष्ट पदार्थ तयार करून ठेवतात. पापड, लोणची आणि कुरडई हे पारंपरिक पदार्थ सर्वांना परिचित आहेत, मात्र यंदा काही हटके आणि पौष्टिक पदार्थ बनवून ठेवले तर पावसाळ्यातील जेवण अधिक रुचकर आणि खास होऊ शकते.
पावसाळ्यात सूर्यप्रकाश कमी असल्याने पदार्थ वाळवणे कठीण होते. त्यामुळे उन्हाळ्याच्या शेवटच्या दिवसांचा उपयोग करून हे पदार्थ तयार करून ठेवणे फायदेशीर ठरते. खाली दिलेले पदार्थ केवळ चविष्ट नाहीत तर अनेक महिने टिकणारेही आहेत.
1. करवंद जॅम: आंबट-गोड चवीचा खास स्वाद
करवंद हे आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर फळ आहे. त्याचा जॅम पावसाळ्यात ब्रेड, पोळी किंवा पराठ्यासोबत अतिशय छान लागतो.
साहित्य
500 ग्रॅम करवंद
250 ग्रॅम साखर
1 चमचा लिंबाचा रस
कृती
करवंद स्वच्छ धुऊन शिजवून घ्या. त्याचा गर काढून घ्या आणि त्यात साखर मिसळा. हे मिश्रण मंद आचेवर सतत हलवत शिजवा. मिश्रण घट्ट झाल्यावर लिंबाचा रस घालून थोडा वेळ शिजवा. नंतर थंड करून निर्जंतुक बरणीत भरून ठेवा.
2. सुकवलेले टोमॅटो: आधुनिक चवीचा स्पर्श
पाश्चात्य पद्धतीने तयार केलेले सुकवलेले टोमॅटो आता भारतीय स्वयंपाकातही लोकप्रिय होत आहेत.
साहित्य
1 किलो पिकलेले टोमॅटो
मीठ
ऑलिव्ह ऑईल (ऐच्छिक)
कृती
टोमॅटो पातळ कापून त्यावर मीठ शिंपडा. ते 3 ते 4 दिवस कडक उन्हात वाळवा. पूर्ण कोरडे झाल्यावर हवाबंद डब्यात किंवा ऑलिव्ह ऑईलमध्ये साठवा. हे पास्ता, सँडविच आणि भाज्यांमध्ये वापरता येतात.
3. सुकवलेल्या कैरीच्या फोडी: पारंपरिक आंबट चव
कैरीच्या फोडी पावसाळ्यात डाळ किंवा आमटीची चव वाढवतात.
साहित्य
4 ते 5 कच्च्या कैऱ्या
मीठ
कृती
कैरीचे पातळ तुकडे करून त्यावर मीठ लावा आणि 2 ते 3 दिवस उन्हात वाळवा. पूर्ण सुकल्यानंतर हवाबंद डब्यात ठेवा. हे पदार्थ पावसाळ्यात आमटीत टाकल्यास वेगळीच चव मिळते.
4. आंबाडी (गोंगुरा) प्रिझर्व्ह: आरोग्यदायी आणि चविष्ट
आंबाडीची पाने आरोग्यासाठी उपयुक्त असून त्याचा प्रिझर्व्ह भाकरीसोबत अप्रतिम लागतो.
साहित्य
2 जुड्या आंबाडीची पाने
4-5 लसूण पाकळ्या
2 चमचे तेल
मीठ
कृती
पाने स्वच्छ धुऊन शिजवा. त्यात लसूण आणि मीठ घालून मिक्स करा. नंतर हे मिश्रण थोडे परतून थंड करा आणि बरणीत साठवा.
5. सुकवलेले बांबूचे कोंब: खास ग्रामीण चव
बांबूचे कोंब पावसाळ्यातील खास भाजी आहे.
साहित्य
ताजे बांबूचे कोंब
मीठ
कृती
कोंब उकळत्या पाण्यात शिजवून उन्हात 4 ते 5 दिवस वाळवा. पूर्ण कोरडे झाल्यावर हवाबंद डब्यात साठवा.
6. फणसाचे चिप्स: कुरकुरीत आणि स्वादिष्ट नाश्ता
फणसाचे चिप्स चहा किंवा संध्याकाळच्या नाश्त्यासाठी उत्तम आहेत.
साहित्य
कच्चा फणस
तेल
मीठ
कृती
फणसाचे बारीक काप करून थोडा वेळ वाळवा. नंतर गरम तेलात तळा आणि मीठ शिंपडा.
पावसाळ्यासाठी आताच करा तयारी
उन्हाळ्याचे काही दिवसच उरले असल्याने हीच योग्य वेळ आहे या पदार्थांची तयारी करण्याची. एकदा मान्सून सुरू झाला की सूर्यप्रकाश कमी होतो आणि पदार्थ वाळवणे कठीण होते. त्यामुळे या पारंपरिक आणि आधुनिक पदार्थांचा संगम करून पावसाळ्यात जेवणाची चव अधिक खास बनवा.
