नवी दिल्ली: उन्हाळ्याची तीव्रता वाढू लागली की देशातील अनेक भागांमध्ये तापमान झपाट्याने वाढताना दिसते. सलग अनेक दिवस प्रचंड उष्णता पडली तर त्या परिस्थितीला हीटवेव्ह (उष्णतेची लाट) असे म्हटले जाते. अशा वेळी शरीराचे तापमान संतुलित ठेवणे कठीण होते. शरीर घाम आणि रक्ताभिसरणाच्या मदतीने स्वतःला थंड ठेवण्याचा प्रयत्न करते, मात्र काही दैनंदिन चुकीच्या सवयींमुळे ही प्रक्रिया अधिक कठीण होऊ शकते.
अलीकडेच एका अहवालामध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, हीटवेव्हचा आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुलांमध्ये मृत्यूचा धोका वाढू शकतो. याशिवाय प्रचंड उष्णतेचा मानसिक आरोग्यावरही नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे उष्णतेच्या लाटेदरम्यान काही गोष्टी टाळणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
दुपारच्या कडक उन्हात बाहेर जाणे टाळा
उन्हाळ्यात दुपारच्या सुमारास, विशेषतः दुपारी 12 ते तीन या वेळेत उष्णतेचा सर्वाधिक प्रभाव असतो. या काळात दीर्घकाळ उन्हात राहिल्यास शरीरावर उष्णतेचा ताण वाढतो आणि हीट स्ट्रोकसारख्या आजारांचा धोका वाढतो. त्यामुळे शक्यतो या वेळेत बाहेर जाणे टाळावे किंवा सावलीत आणि थंड ठिकाणी राहण्याचा प्रयत्न करावा.
शरीर देत असलेले संकेत दुर्लक्षित करू नका
अतिरिक्त घाम येणे, स्नायूंमध्ये गोळे येणे, मळमळ होणे किंवा चक्कर येणे हे लक्षणे शरीर उष्णतेशी झुंज देत असल्याचे संकेत असू शकतात. या लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यास परिस्थिती गंभीर होऊन पुढे मोठ्या आरोग्य समस्येला सामोरे जावे लागू शकते.
चुकीचे कपडे घालण्याची सवय टाळा
उन्हाळ्यात कपड्यांची निवडही शरीराच्या तापमानावर परिणाम करते. खूप घट्ट किंवा गडद रंगाचे कपडे उष्णता अधिक शोषून घेतात आणि त्वचेभोवती हवा खेळती राहू देत नाहीत. त्याऐवजी हलक्या रंगाचे, सैल आणि सूती कपडे वापरल्यास शरीर थंड राहण्यास मदत होते आणि घामही लवकर सुकतो.
कॅफीन आणि मद्यपान टाळा
उन्हाळ्यात जास्त प्रमाणात कॅफीनयुक्त पेये किंवा मद्यपान केल्यास शरीरातील पाण्याची कमतरता वाढू शकते. त्यामुळे शरीर लवकर डिहायड्रेट होते. अशा वेळी पाणी, ताजे फळांचे रस किंवा इलेक्ट्रोलाइटयुक्त पेये घेणे अधिक फायदेशीर ठरते.
अन्न टाळणेही धोकादायक
काही लोकांना प्रचंड उष्णतेमुळे भूक कमी लागते आणि ते जेवण टाळतात. मात्र शरीराला ऊर्जा आणि आवश्यक पोषक घटकांची गरज असते. त्यामुळे हलके आणि पौष्टिक अन्न, फळे, भाज्या आणि पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ खाणे आवश्यक आहे.
मुलं, ज्येष्ठ आणि आजारी व्यक्तींची विशेष काळजी
हीटवेव्हचा सर्वाधिक परिणाम लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आधीपासून आजारी असलेल्या व्यक्तींवर होतो. अशा व्यक्तींना जास्त वेळ गरम वातावरणात ठेवले गेले किंवा त्यांच्या पाणी व विश्रांतीची योग्य काळजी घेतली नाही, तर गंभीर आरोग्यधोके निर्माण होऊ शकतात.
तज्ज्ञांच्या मते, उष्णतेच्या लाटेदरम्यान साध्या सवयींमध्ये बदल करून आणि योग्य काळजी घेऊन मोठ्या आरोग्य समस्यांपासून स्वतःचे संरक्षण करता येऊ शकते.
आरोग्यविषयक सूचना (Health Disclaimer): या बातमीत दिलेली माहिती ही सर्वसाधारण माहितीच्या उद्देशाने दिली आहे. कोणत्याही आजाराचे निदान, उपचार किंवा औषधोपचार करण्यापूर्वी तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. या माहितीच्या आधारे स्वतःहून उपचार करू नयेत. या संदर्भात उद्भवणाऱ्या कोणत्याही परिणामांसाठी जय महाराष्ट्र न्यूज चॅनेल जबाबदार राहणार नाही.
