मुंबई: जागतिक अर्थकारणाचे वारे ज्या दिशेने वाहतात, त्याचा थेट परिणाम भारतीय सराफा बाजारात उमटतो, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे. सोमवार, 27 एप्रिल 2026 रोजी सोने-चांदीच्या दराने पुन्हा एकदा किंचित उसळी घेतलेली पाहायला मिळाली. एका बाजूला अमेरिकन डॉलरचे वाढते वर्चस्व आणि दुसऱ्या बाजूला आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील भू-राजकीय तणाव, अशा दुहेरी कात्रीत अडकलेल्या सोन्याने गुंतवणूकदारांची धाकधूक वाढवली आहे. 'सोन्याहून पिवळे' म्हणत डोळे झाकून गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी आजचा दिवस जागतिक घडामोडींचे बारकावे समजून घेण्याचा ठरला आहे.
मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंजवर (MCX) सोने आणि चांदी या दोन्ही मौल्यवान धातूंनी हिरवा कंदील दर्शवला आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, सोन्याचा भाव 246 रुपयांच्या वाढीसह 1,52,945 रुपये प्रति 10 ग्रॅमवर पोहोचला आहे. तर, चांदीनेही मागे न राहता 764 रुपयांची झेप घेत 2,45,400 रुपये प्रति किलोचा टप्पा गाठला आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारावर नजर टाकल्यास, तिथेही सोने 0.04 टक्क्यांच्या मामुली वाढीसह 4,743 डॉलर प्रति औंसवर व्यापार करत आहे. चांदीतही 0.13 टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली असून ती 76.475 डॉलरवर स्थिरावली आहे.
या भाववाढीमागील कारणमीमांसा शोधल्यास अनेक आंतरराष्ट्रीय पदर उलगडतात. सध्या जागतिक बाजारात अमेरिकन डॉलरने पकड घट्ट केली आहे, ज्यामुळे इतर चलनांच्या तुलनेत सोने खरेदी करणे थोडे महाग आणि गुंतवणूकदारांसाठी कमी आकर्षक झाले आहे. त्यातच भर म्हणून कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) भडकलेल्या किमतींनी जागतिक महागाईची चिंता आणखी गडद केली आहे. दुसरीकडे, अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या शांतता चर्चांमध्ये कोणतीही ठोस प्रगती न झाल्याने बाजारात संभ्रमाचे आणि अनिश्चिततेचे ढग दाटून आले आहेत. याच राजकीय आणि आर्थिक अस्थिरतेचा थेट फटका सोन्याच्या किमतींवर होताना दिसत आहे.
अहवालानुसार, देशांतर्गत बाजारात, विशेषतः महानगरांमध्ये सोन्याचे दर उच्चांकी पातळीवर टिकून आहेत. राजधानी दिल्लीत 24 कॅरेट शुद्ध सोन्याचा भाव जवळपास 1,54,180 रुपये तर 22 कॅरेटचा भाव 1,41,340 रुपये प्रति 10 ग्रॅमवर पोहोचला आहे. देशाची आर्थिक राजधानी मुंबई आणि कोलकात्यामध्येही चित्र फारसे वेगळे नाही. तिथे 24 कॅरेट आणि 22 कॅरेट सोन्याचे दर अनुक्रमे 1,54,030 रुपये आणि 1,41,190 रुपये प्रति 10 ग्रॅम इतके आहेत. चांदीने तर दिल्ली, मुंबई, अहमदाबाद ते अगदी बिहार आणि चंदीगडपर्यंत सर्वत्र 2,59,900 रुपये प्रति किलोचा भाव राखत चकाकी कायम ठेवली आहे.
आता प्रश्न उरतो की, येत्या काळात बाजाराचा कल कसा राहील? यावर आर्थिक विश्लेषकांचे मत अत्यंत सूचक आहे. तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याला खालच्या पातळीवर नक्कीच काहीसा आधार मिळू शकतो. मात्र, जर येत्या काळात अमेरिकन डॉलर असाच वधारलेला राहिला आणि भू-राजकीय तणाव निवळला, तर सोन्याच्या दरात मोठी घसरण होण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही. दुसरीकडे, चांदी हा केवळ मौल्यवान दागिना नसून एक महत्त्वाचा 'औद्योगिक धातू' (Industrial Metal) देखील आहे. त्यामुळे औद्योगिक क्षेत्रातील मागणीनुसार चांदीच्या किमतींमध्ये भविष्यात मोठे चढ-उतार पाहायला मिळतील. थोडक्यात सांगायचे तर, गुंतवणूकदारांनी डोळ्यात तेल घालून बाजाराच्या प्रत्येक हालचालीवर लक्ष ठेवणे सध्या अत्यंत गरजेचे बनले आहे.
