नवी दिल्ली: अमेरिकी डॉलर मजबूत होत असताना आणि कच्च्या तेलाच्या किंमती वाढत असल्याने जागतिक अर्थव्यवस्थेत महागाईचा धोका वाढत आहे. याच पार्श्वभूमीवर गेल्या आठवड्यात सोन्याच्या दरात लक्षणीय घसरण पाहायला मिळाली. इराणविरोधातील युद्ध सुरू झाले तेव्हा सोने सुमारे 1,60,000 प्रति 10 ग्रॅमच्या आसपास होते. मात्र मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंजवर गेल्या आठवड्यात सोन्याच्या किमतींना मोठा धक्का बसला आणि दर 1,44,825 प्रति 10 ग्रॅमवर बंद झाले. तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचा भाव 4,574.90 डॉलर प्रति ट्रॉय औंसवर स्थिरावला.
सोने बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते सध्या सोन्याचा बाजार गुंतागुंतीच्या जागतिक आर्थिक परिस्थितीतून जात आहे. एकीकडे भू-राजकीय तणाव वाढत असताना दुसरीकडे कडक आर्थिक धोरणांची शक्यता सोन्याच्या किमतींवर दबाव आणत आहे. या परिस्थितीत सोन्याच्या किमतींमध्ये आणखी घसरण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. काही विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार भारतात सोने 1,27,000 प्रति 10 ग्रॅमपर्यंत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात सुमारे 4,250 डॉलर प्रति औंसपर्यंत घसरू शकते.
तज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षामुळे ऊर्जा बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. विशेषतः इराणच्या साउथ पार्स गॅस क्षेत्रावर झालेल्या हल्ल्यांनंतर आणि खाडी देशांतील ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर झालेल्या प्रतिहल्ल्यांमुळे जागतिक ऊर्जा धोका वाढला आहे. परिणामी कच्च्या तेलाच्या किंमती झपाट्याने वाढल्या असून इंधन आणि वाहतूक खर्च वाढल्यामुळे आयातीत महागाईची भीतीही वाढली आहे.
त्याचवेळी मजबूत अमेरिकी डॉलर, वाढलेल्या बॉन्ड यिल्ड आणि फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदरात मोठी कपात होण्याची शक्यता कमी झाल्याने सोन्यावर दबाव निर्माण झाला आहे. अमेरिकेत महागाई कमी न झाल्यास फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर वाढवू शकते. उच्च व्याजदरांमुळे डॉलर अधिक मजबूत होतो आणि जागतिक गुंतवणूकदार डॉलरकडे वळतात. आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याची खरेदी-विक्री डॉलरमध्ये होत असल्याने डॉलर मजबूत झाल्यास सोन्याच्या किमतींमध्ये घसरण होण्याची शक्यता वाढते.
सेबी-नोंदणीकृत तज्ज्ञ सांगतात की, अमेरिका-इराण संघर्ष सुरू असतानाही सोन्याचे दर स्थिर किंवा घसरलेले दिसत आहेत. यामागे महागाई वाढण्याची शक्यता आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी जागतिक मध्यवर्ती बँकांना व्याजदर वाढवावे लागण्याची शक्यता हे प्रमुख कारण आहे. मागील आठवड्यात अमेरिकेचा फेडरल रिझर्व्ह, बँक ऑफ जपान, बँक ऑफ कॅनडा आणि बँक ऑफ इंग्लंड यांनी व्याजदरांबाबत सावध किंवा कडक भूमिका घेण्याचे संकेत दिले होते.
सोन्याच्या किमती 1,50,000 च्या पुढे गेल्यावर अनेक गुंतवणूकदार नफा मिळवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात विक्री करतात. त्यामुळे बाजारात सोन्याचा पुरवठा अचानक वाढतो आणि किमती खाली येतात. याशिवाय चीन आणि भारत हे जगातील सर्वात मोठे सोने खरेदी करणारे देश आहेत. किंमती खूप वाढल्यास मागणी कमी होते आणि त्याचा थेट परिणाम दरांवर होतो.
सध्याचे जागतिक आर्थिक संकेत सोन्यासाठी फारसे अनुकूल नाहीत. कच्च्या तेलाच्या उच्च किंमती, महागाईची चिंता आणि व्याजदर उच्च राहण्याची शक्यता यामुळे सोन्याच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ मर्यादित राहू शकते. तज्ञांच्या मते भविष्यात सोन्याचा दर 1,40,000 ते 1,47,000 प्रति 10 ग्रॅम या दरम्यान चढ-उतार करत राहू शकतो.
मिळालेल्या माहितीनुसार मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंजवर सोन्याला 1,70,000 प्रति 10 ग्रॅमच्या आसपास मजबूत प्रतिकार पातळी आहे, तर 1,65,000 हा महत्त्वाचा आधार स्तर मानला जात आहे. या पातळ्यांखाली दर राहिल्यास सोन्यात सुधारणा होण्याऐवजी घसरणीचा कल कायम राहू शकतो आणि पुढील काळात किंमती 1,35,000 ते 1,27,000 प्रति 10 ग्रॅमपर्यंत खाली येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
