नवी दिल्ली: खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्या लाखो कर्मचाऱ्यांसाठी कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेकडून (Employees’ Provident Fund Organisatio, EPFO) एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक निर्णय घेण्यात आला आहे. EDLI म्हणजेच कर्मचारी ठेवीशी संलग्न विमा योजना (Employees’ Deposit Linked Insurance, EDLI) यासंदर्भातील कठोर नियम शिथिल करण्यात आले असून, याचा थेट फायदा कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबांना होणार आहे. आतापर्यंत नोकरी बदलताना (Job Switch) एखादा कर्मचारी शुक्रवारी नोकरी सोडून सोमवारी दुसऱ्या कंपनीत रुजू झाला, तर मधल्या शनिवार-रविवारमुळे सेवा खंड (Service Break) दाखवला जात असे. या तांत्रिक कारणामुळे अनेकदा EDLI अंतर्गत मृत्यू दावे (Death Claims) अडकत किंवा नाकारले जात होते. मात्र आता EPFO ने याबाबत स्पष्ट भूमिका घेतली आहे.
EPFO ने जारी केलेल्या नव्या स्पष्टीकरणानुसार, नोकरी सोडणे (Exit Date) आणि नवीन नोकरीत रुजू होणे (Joining Date) या कालावधीत येणारे शनिवार, रविवार किंवा घोषित सुट्ट्या (Declared Holidays) सेवा खंड मानल्या जाणार नाहीत. तसेच साप्ताहिक सुट्ट्या (Weekly Offs), राष्ट्रीय सुट्ट्या (National Holidays), राजपत्रित सुट्ट्या (Gazetted Holidays), राज्य सरकारी सुट्ट्या (State Government Holidays) आणि मर्यादित सुट्ट्यांचाही सेवा खंडात समावेश होणार नाही. मात्र, यासाठी एक अट घालण्यात आली आहे. Exit Date आणि Joining Date मधील अंतर फक्त या सुट्ट्यांमुळेच असणे आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत कर्मचाऱ्याची सेवा सलग (Continuous Service) मानली जाईल आणि EDLI लाभावर कोणताही परिणाम होणार नाही.
हेही वाचा: CNG PNG Rates: नवीन वर्षाची सुरूवात दिलासादायक ; सीएनजी-पीएनजी दर कमी होण्याची शक्यता
यासोबतच EPFO ने आणखी एक महत्त्वाचा बदल केला आहे. Job Switch करताना 60 दिवसांपर्यंतचा कालावधी आता सतत सेवा (Continuous Service) म्हणून ग्राह्य धरला जाणार आहे. नोटिस पीरियड (Notice Period), नवीन नोकरीसाठी मुलाखती (Interview Process) किंवा इतर कारणांमुळे थोडा वेळ लागणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी हा निर्णय अत्यंत दिलासादायक ठरणार आहे. याआधी अशा अंतरांमुळे मृत्यूचे दावे कमकुवत मानले जात.
EDLI योजनेतील आर्थिक लाभांबाबतही EPFO ने मोठा निर्णय घेतला आहे. EDLI अंतर्गत किमान विमा रक्कम (Minimum Insurance Amount) आता 50000 रुपये निश्चित करण्यात आली आहे. कर्मचाऱ्याने सलग 12 महिने सेवा पूर्ण केली नसली तरीही, ही किमान रक्कम नामनिर्देशित व्यक्तीला (Nominee) किंवा कायदेशीर वारसांना (Legal Heirs) दिली जाणार आहे.
तसेच, सदस्याची सरासरी PF शिल्लक (Provident Fund Balance) 50000 रुपयांपेक्षा कमी असली तरीही, किमान 50000 रुपयांचा EDLI लाभ देणे बंधनकारक राहणार आहे. कमी पगारावर काम करणारे कर्मचारी आणि नव्याने नोकरीत दाखल झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबांसाठी हा निर्णय मोठा आधार ठरणार आहे. नव्या परिपत्रकानुसार (Circular), कर्मचाऱ्याचा शेवटच्या PF योगदानाच्या (PF Contribution) तारखेपासून 6 महिन्यांच्या आत मृत्यू झाला आणि तो अद्याप नियोक्त्याच्या यादीत (Employer Records) असेल, तर अशा प्रकरणांमध्येही किमान EDLI लाभ लागू राहणार आहे. यामुळे याआधी होणारा गोंधळ, विलंब आणि तांत्रिक अडचणी (Technical Issues) मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहेत.
एकूणच, EPFO च्या या निर्णयामुळे EDLI योजना अधिक मानवी (Human-Centric), व्यवहार्य (Practical) आणि कुटुंबकेंद्रित (Family-Oriented) बनली आहे. तांत्रिक कारणांमुळे (Technical Reasons) नाकारले जाणारे दावे कमी होणार असून, संकटाच्या काळात कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबांना वेळेवर आर्थिक आधार मिळण्याचा मार्ग आता अधिक सुलभ झाला आहे.
