PCOS Symptoms: पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (पीसीओएस) ही महिलांमध्ये एक सामान्य समस्या आहे. पीसीओएस ही गर्भधारणेदरम्यान आढळणाऱ्या सर्वात सामान्य हार्मोनल विकारांपैकी एक आहे, तरीही ती अनेकदा गैरसमज करून पूर्णपणे दुर्लक्षित केली जाते. मात्र, पीसीओएस ही अशी स्थिती असू शकते, जी केवळ गर्भधारणेदरम्यानच नाही तर दैनंदिन जीवनात देखील अनेक अडचणी निर्माण करू शकते. जगभरातील 10 पैकी एका महिलेला पीसीओएस होऊ शकतो. भारतात मोठ्या संख्येने तरुणी पीसीओएसने ग्रस्त आहेत. महिलांमध्ये पीसीओएसची लक्षणे काय आहेत आणि ती कशी टाळायची हे जाणून घेऊया.
पीसीओएस म्हणजे काय?
पीसीओएस हा एक हार्मोनल विकार आहे, ज्यामध्ये अंडाशय जास्त प्रमाणात अँड्रोजन किंवा पुरुष हार्मोन्स तयार करतात. ज्यामुळे अनेक लक्षणे उद्भवू शकतात.
अनियमित मासिक पाळी
गर्भधारणा होण्यास अडचण
वजन वाढणे
पुरळ
चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर जास्त केस येणे
हेही वाचा: How to Identify Pure Honey: मध खरा आहे की बनावट?, जाणून घ्या शुद्धता कशी ओळखायची?
सोनोग्रफी दरम्यान महिलेच्या अंडाशयात अनेक लहान गाठी आढळू शकतात, परंतु पीसीओएसचे निदान करण्यासाठी केवळ गाठी पुरेशा नाहीत. बहुतेकदा पीसीओएस इन्सुलिन प्रतिरोध, जीवनशैली आणि अनुवंशशास्त्र यांच्याशी जोडलेला असतो. हे लवकर ओळखणे आणि व्यवस्थापन करणे अत्यंत महत्वाचे आहे, कारण ही केवळ गर्भधारणेशी संबंधित समस्या नाही तर ती आयुष्यभर महिलांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर परिणाम करू शकते.
पीसीओएसवर उपचार न केल्यास काय होऊ शकते?
पीसीओएसकडे दुर्लक्ष केल्याने किंवा त्याचे योग्य व्यवस्थापन न केल्याने अनेक आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात जसे की-
वंध्यत्व – अनियमित ओव्हुलेशनमुळे, महिलांमध्ये गर्भधारणा न होण्याचे हे मुख्य कारण असू शकते.
चयापचय विकार – या आजाराने ग्रस्त असलेल्या महिलांना इन्सुलिन प्रतिरोध, टाइप 2 मधुमेह आणि लठ्ठपणा होण्याचा धोका जास्त असतो.
हृदयरोगांचा धोका – उच्च कोलेस्ट्रॉल, उच्च रक्तदाब आणि हृदयरोगांचा धोका जास्त असतो.
एंडोमेट्रियल कर्करोग – अनियमित ओव्हुलेशनमुळे गर्भाशयाचे अस्तर जाड होऊ शकते, ज्यामुळे कर्करोगाचा धोका वाढतो.
मानसिक आरोग्य – हार्मोनल असंतुलन आणि लक्षणे नैराश्य, चिंता आणि स्वतःबद्दलच्या समस्या निर्माण करू शकतात.
पीसीओएसवर उपाय
निरोगी वजन राखा – तुमचे वजन 5-10 टक्के कमी केल्याने ओव्हुलेशन सुधारू शकते. मासिक पाळी नियमित होऊ शकते आणि इन्सुलिन प्रतिरोधक क्षमता सुधारू शकते.
निरोगी अन्न खा – संपूर्ण धान्य, फळे, भाज्या आणि निरोगी चरबीयुक्त आहार रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यास आणि लक्षणे कमी करण्यास मदत करतात.
नियमित व्यायाम करा – शारीरिक हालचालींमुळे इन्सुलिनची संवेदनशीलता वाढते, ताण कमी होतो आणि वजन नियंत्रित करण्यास मदत होते.
ताण कमी करा – ताण कमी करण्यासाठी योग, ध्यान आणि पुरेशी झोप हार्मोनल संतुलन राखण्यास मदत करते.
जर या सवयी वेळीच अंगीकारल्या तर पीसीओएसची गंभीर गुंतागुंत टाळता येते.
पीसीओएस पूर्णपणे कसा बरा करायचा?
पीसीओएसवर उपचार करता येतात. पण तो पूर्णपणे बरा होऊ शकत नाही. डॉक्टर प्रत्येक व्यक्तीवर केस-बाय-केस स्टडीच्या आधारे उपचार करतात, ज्यामध्ये मासिक पाळी नियमित करणे, गर्भधारणेमध्ये मदत करणे किंवा चयापचय जोखीम कमी करणे यासारख्या महिलेच्या वैयक्तिक समस्यांचे निराकरण केले जाते. उपचार करताना प्रथम वजन नियंत्रण आणि जीवनशैलीतील बदल यावर काम केले जाते. गर्भनिरोधक गोळ्या मासिक पाळी नियमित करण्यास आणि मुरुम व केसांची वाढ कमी करण्यास मदत करतात. मेटफॉर्मिनसारखी औषधे इन्सुलिन प्रतिरोध कमी करण्यासाठी प्रभावी आहेत. गर्भधारणेसाठी ओव्हुलेशनला उत्तेजन देणारी औषधे दिली जाऊ शकतात. जेव्हा औषधे अप्रभावी असतात, तेव्हा आयव्हीएफ (इन विट्रो फर्टिलायझेशन) सारख्या प्रजनन उपचारांचा प्रयत्न केला जाऊ शकतो.
(Disclaimer: ही माहिती केवळ सामान्य ज्ञानासाठी प्रदान केली आहे. जय महाराष्ट्र या माहितीची कोणतीही हमी देत नाही. आरोग्यविषयक कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)
