बालपण म्हणजे खेळणे, बागडणे आणि निरागस हास्य. परंतु, या निरागसतेच्या मागे कधीकधी आरोग्याच्या काही गंभीर समस्या लपलेल्या असू शकतात. सामान्यतः किडनीचे (मूत्रपिंडाचे) आजार हे केवळ वृद्धांना किंवा प्रौढांनाच होतात असा एक मोठा समज समाजात आहे. मात्र, अलिकडच्या काळात प्रौढांप्रमाणेच लहान मुलांमध्येही किडनीचे विकार मोठ्या प्रमाणावर आढळून येत आहेत. पालकांसाठी ही धोक्याची घंटा असून मुलांच्या शारीरिक बदलांकडे विशेष लक्ष देणे ही काळाची गरज बनली आहे.
किडनी हे आपल्या शरीरातील एक नैसर्गिक गाळण यंत्र आहे. रक्तातील घातक पदार्थ (टॉक्सिन्स) बाहेर टाकणे, शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे ही किडनीची मुख्य कामे आहेत. जर हे यंत्र नीट काम करत नसेल, तर शरीरात विषारी पदार्थांचा साठा होऊन त्याचा मुलांच्या एकूण वाढीवर विपरित परिणाम होतो. म्हणूनच, डोळ्यांभोवती किंवा पायाच्या घोट्यांवर सूज दिसल्यास, त्याला साधी सूज न समजता तातडीने तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
लहान मुलांमध्ये हे आजार जन्मतः असू शकतात किंवा वाढत्या वयात झालेल्या संसर्गामुळेही उद्भवू शकतात. यामध्ये प्रामुख्याने लघवीच्या मार्गातील संसर्ग, नेफ्रोटिक सिंड्रोम, ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस (किडनीला सूज येणे) आणि किडनीच्या रचनेतील काही दोष यांचा समावेश असतो. काही दुर्दैवी प्रकरणांमध्ये, किडनी पूर्णपणे निकामी होऊ शकते, ज्याला वैद्यकीय भाषेत 'एंड-स्टेज किडनी डिसीज' असे संबोधले जाते. अशा गंभीर टप्प्यावर डायलिसिस किंवा किडनी ट्रान्सप्लांटशिवाय पर्याय उरत नाही.
पालकांनी त्यांच्या मुलांच्या दैनंदिन सवयींचे बारीक निरीक्षण करणे आवश्यक आहे. लघवीचे प्रमाण कमी होणे, लघवीचा रंग गडद होणे किंवा त्यातून रक्त येणे, सतत अशक्तपणा जाणवणे आणि कोणत्याही कारणाशिवाय वारंवार ताप येणे ही किडनी विकाराची प्राथमिक लक्षणे असू शकतात. तसेच, मुलाची वाढ नीट न होणे किंवा भूक मंदावणे या गोष्टींकडेही दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते. वेळेवर केलेले लघवीचे आणि रक्ताचे परीक्षण, तसेच अल्ट्रासाऊंड तपासणीमुळे आजाराचे वेळीच निदान होऊन उपचार शक्य होतात.
केवळ उपचारच नाही, तर मुलांच्या आहारातही काही महत्त्वाचे बदल करणे गरजेचे आहे. आहारात मिठाचे प्रमाण अत्यंत नियंत्रित ठेवावे. तसेच, प्रक्रिया केलेले (प्रोसेस्ड) पदार्थ मुलांना देण्याचे टाळावे. शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्यासाठी भरपूर पाणी पिण्याची सवय लावावी. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार प्रथिनांचे (प्रोटीन) सेवन नियंत्रित ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. पालकांचा थोडासा सजगपणा आणि वेळीच घेतलेले डॉक्टरांचे मार्गदर्शन त्यांच्या पाल्याचे भविष्य सुरक्षित आणि निरोगी ठेवू शकते.
(Health Disclaimer : येथील आरोग्यविषयक माहिती ही केवळ सामान्य माहिती आणि जागरूकतेसाठी दिलेली आहे. या माहितीतून होणाऱ्या कोणत्याही परिणामासाठी जय महाराष्ट्र न्यूज चॅनेल जबाबदार राहणार नाही.)
