थोडे चालले, थोडे जिने चढले की लगेच दम लागणे किंवा हृदयाचे ठोके अचानक वाढल्यासारखे वाटणे ही समस्या आज अनेकांना अनुभवायला मिळते. बहुतेक वेळा लोक या लक्षणांकडे किरकोळ शारीरिक त्रास म्हणून पाहतात. काही जण याचा संबंध थेट हृदयविकाराशी जोडतात. मात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक वेळी हृदयाची गती वाढणे म्हणजे केवळ हृदयाचा आजार असे नसते. काही वेळा त्यामागे मानसिक ताणतणाव, चिंता किंवा शरीरातील इतर बदलही कारणीभूत असू शकतात. त्यामुळे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता त्यामागील कारण समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, जिने चढताना किंवा चालताना हृदय वेगाने धडधडू लागणे आणि त्यासोबत श्वास लागणे ही काही वेळा हृदयाशी संबंधित समस्येची सुरुवातीची चिन्हे असू शकतात. हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळा निर्माण झाल्यास हृदयाला कार्य करण्यासाठी आवश्यक ऑक्सिजन पुरेशा प्रमाणात मिळत नाही. अशा वेळी शरीराला रक्तपुरवठा करण्यासाठी हृदयाला अधिक मेहनत घ्यावी लागते. परिणामी हृदयाचे ठोके वाढतात आणि व्यक्तीला दम लागल्यासारखे वाटते. ही लक्षणे वारंवार जाणवत असतील तर वेळ न दवडता वैद्यकीय सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
परंतु काही प्रसंगी ही समस्या मानसिक आरोग्याशीही संबंधित असू शकते. सततची चिंता, घबराट किंवा तणाव यामुळेही हृदयाचे ठोके वाढू शकतात. उदाहरणार्थ, महत्त्वाच्या कामापूर्वी भिती वाटणे, कुठे जाण्यापूर्वी अस्वस्थता जाणवणे किंवा सतत एखाद्या गोष्टीची काळजी वाटत राहणे ही लक्षणे चिंता विकाराशी संबंधित असू शकतात. अशा परिस्थितीत मानसिक आरोग्याकडेही लक्ष देणे आवश्यक असते. गरज भासल्यास मानसोपचार तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे उपयुक्त ठरू शकते.
याशिवाय शरीरातील काही जैविक कारणांमुळेही हृदयाची गती वाढू शकते. शरीरात हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी असल्यास किंवा थायरॉईड ग्रंथीचे कार्य बिघडल्यास हृदयाचे ठोके वेगाने वाढण्याची शक्यता असते. विशेषतः महिलांमध्ये अशा समस्या तुलनेने अधिक आढळतात. त्यामुळे सतत थकवा, श्वास लागणे किंवा हृदयाची गती वाढणे यासारखी लक्षणे दिसल्यास तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
तज्ज्ञांच्या मते, आरोग्यदायी जीवनशैली ही अशा समस्यांपासून बचाव करण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरते. दररोज किमान 30 मिनिटे चालणे किंवा नियमित व्यायाम करणे हृदय मजबूत ठेवण्यास मदत करते. यासोबत संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे, पुरेशी झोप घेणे आणि तणाव कमी करण्यासाठी योग किंवा ध्यानाचा अवलंब करणेही फायदेशीर ठरते.
याचबरोबर नियमित आरोग्य तपासणी करणेही तितकेच आवश्यक आहे. वेळोवेळी आरोग्य तपासणी केल्यास शरीरातील संभाव्य समस्या लवकर ओळखता येतात आणि योग्य वेळी उपचार सुरू करता येतात. त्यामुळे थोड्याशा हालचालींनंतरही श्वास लागणे किंवा हृदयाचे ठोके वाढणे यासारखी लक्षणे दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे हेच सुरक्षित आणि शहाणपणाचे पाऊल ठरते.
आरोग्य सूचना (Health Disclaimer): या लेखातील माहिती ही सर्वसाधारण जागरूकता आणि माहितीच्या उद्देशाने देण्यात आली आहे. कोणत्याही प्रकारच्या आरोग्य समस्येसाठी स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी संबंधित तज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. या माहितीचा वापर करताना उद्भवणाऱ्या कोणत्याही परिणामांसाठी जय महाराष्ट्र न्यूज चॅनेल जबाबदार राहणार नाही.
