दिल्ली: "कॅन्सर आजाराचे निदान म्हणजे आयुष्याचा अंत नव्हे," हा सकारात्मक संदेश घेऊन आज जगभरात 'जागतिक कर्करोग दिन' साजरा केला जात आहे. कर्करोग हा शब्द कानावर पडला की आजही अनेकांच्या काळजाचा ठोका चुकतो. परंतु, भीतीपेक्षा 'दक्षता' आणि अज्ञानापेक्षा 'विज्ञानाची' कास धरली, तर या जीवघेण्या आजाराला निश्चितपणे हरवता येते. 4 फेब्रुवारी हा दिवस केवळ कॅलेंडरवरची एक तारीख नसून, तो या महाभयंकर आजाराविरुद्ध लढणाऱ्या योद्ध्यांचा सन्मान आणि निरोगी भविष्याचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे.
भयावह आकडेवारी आणि भारतापुढील आव्हान
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) ताज्या अहवालानुसार, जगभरातील मृत्यूच्या प्रमुख कारणांमध्ये कर्करोग दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. भारतातही ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. एका अंदाजानुसार, भारतात दरवर्षी सुमारे 14 लाखांहून अधिक नवीन रुग्णांची नोंद होत आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, भारतात जवळपास 70 टक्के रुग्ण शेवटच्या टप्प्यात (Last Stage) डॉक्टरांकडे पोहोचतात, ज्यामुळे उपचारांमध्ये अडथळे येतात. "वेळीच सावध तोच खरा शहाणा" याप्रमाणे, सुरुवातीच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करणे हेच आजच्या काळातील सर्वात मोठे सुरक्षा कवच ठरत आहे.
बदलती जीवनशैली; आजाराला दिलेले निमंत्रणच!
कर्करोगाच्या वाढत्या प्रसाराला 'आधुनिक' पण 'असंतुलित' जीवनशैली कारणीभूत ठरत आहे. तंबाखू, मद्यपान आणि धुम्रपानाचे वाढते व्यसन हे कर्करोगाचे मुख्य द्वार मानले जाते. याव्यतिरिक्त, रासायनिक खतांचा वापर केलेले अन्न, व्यायामाचा अभाव आणि वाढते प्रदूषण यामुळे शरीरातील पेशींमध्ये अनियंत्रित वाढ होण्याचा धोका वाढला आहे. "आरोग्यं धनसंपदा" ही संकल्पना केवळ पुस्तकात न ठेवता ती आचरणात आणण्याची वेळ आता आली आहे.
निदान वेळीच, तर उपचार सोपे
'कॅन्सर' म्हटलं की आजही समाजात अनेक गैरसमज आहेत. मात्र, वैद्यकीय क्षेत्राने केलेली प्रगती पाहता, पहिल्या किंवा दुसऱ्या टप्प्यात निदान झाल्यास कर्करोग पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. स्तनाचा कर्करोग, गर्भाशयाचा कर्करोग आणि मुखाचा कर्करोग यांवर सुरुवातीलाच उपचार करणे शक्य आहे. शरीरात होणारे गाठींचे बदल, न थांबणारा खोकला किंवा वजन अचानक कमी होणे यांसारख्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे म्हणजे आयुष्यासोबत खेळण्यासारखे आहे.
संकल्प करूया 'कॅन्सर' मुक्त भविष्याचा
युनियन फॉर इंटरनॅशनल कॅन्सर कंट्रोलच्या माध्यमातून राबवल्या जाणाऱ्या मोहिमांचा उद्देशच हा आहे की, उपचारांमधील विषमता दूर व्हावी. कर्करोगाशी लढण्यासाठी केवळ औषधे पुरेशी नसून रुग्णाला मिळणारा मानसिक आधार आणि सकारात्मक दृष्टिकोन ही सर्वात मोठी संजीवनी ठरते. "जिद्द असेल तर आभाळही ठेंगणे असते," या न्यायाने हजारो रुग्णांनी या आजारावर मात करून आपले आयुष्य पुन्हा जोमाने सुरू केले आहे.
जागरूकता हाच खरा बचाव
जागतिक कर्करोग दिन हा आपल्याला जाणीव करून देतो की, प्रतिबंध (Prevention) हा उपचारापेक्षा (Cure) केव्हाही चांगला असतो. नियमित आरोग्य तपासणी, सकस आहार आणि व्यसनमुक्ती ही त्रिसूत्री अंगीकारली, तर आपण स्वतःला आणि कुटुंबाला या संकटापासून वाचवू शकतो. चला तर मग, आजच्या दिवशी केवळ माहिती न घेता, आरोग्याप्रती जागरूक राहण्याचा एक दृढ निश्चय करूया!
