मध्यपूर्वेत इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील तणाव दिवसेंदिवस वाढताना दिसत आहे. अण्वस्त्र प्रकल्प, लष्करी तळ आणि काही तेलसंबंधित सुविधांवर हवाई हल्ले झाल्याच्या बातम्या समोर येत असतानाच एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होत आहे. इराणमधील अनेक ठिकाणांवर हल्ले झाले असताना खार्ग आयलँड या छोट्याशा बेटावर मात्र अजूनही कोणतीही कारवाई झालेली नाही. त्यामुळे या बेटाचे महत्त्व आणि त्यामागील कारणे पुन्हा चर्चेत आली आहेत.
खार्ग आयलँड हे पर्शियन गल्फमध्ये इराणच्या किनाऱ्यापासून सुमारे 25 किलोमीटर अंतरावर असलेले लहानसे बेट आहे. आकाराने छोटे असले तरी इराणच्या अर्थव्यवस्थेसाठी ते अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. कारण इराणमधून होणाऱ्या तेल निर्यातीचा मोठा भाग याच बेटातून जगभर पाठवला जातो. येथे मोठ्या प्रमाणावर तेल साठवण टाक्या, निर्यात टर्मिनल आणि समुद्रात उभारलेली लांब जेट्टी आहे. या जेट्टीवरून प्रचंड क्षमतेचे सुपर टँकर तेल भरून विविध देशांकडे रवाना होतात.
तज्ञांच्या मते, दररोज लाखो बॅरल कच्चे तेल या बेटावरून निर्यात होऊ शकते. त्यामुळे खार्ग आयलँडवर हल्ला झाल्यास इराणची अर्थव्यवस्था मोठ्या संकटात सापडू शकते. कारण तेल निर्यात हीच त्या देशाच्या महसुलाचा मुख्य स्त्रोत आहे. जर हे केंद्र बंद पडले, तर इराणची आर्थिक यंत्रणा कोलमडण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
तरीही अमेरिका किंवा इस्रायलने या बेटावर हल्ला का केलेला नाही, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. यामागे जागतिक अर्थकारण आणि राजकीय परिणामांचा मोठा विचार असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. खार्ग आयलँडवर हल्ला झाल्यास केवळ इराणलाच फटका बसेल असे नाही, तर जागतिक तेलबाजारातही मोठी उलथापालथ होऊ शकते. तेलाचा पुरवठा कमी झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर झपाट्याने वाढू शकतात.
याचा परिणाम अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थांवर होऊ शकतो. विशेषतः चीनसारख्या देशांना मोठा धक्का बसू शकतो, कारण चीन इराणकडून मोठ्या प्रमाणात तेल आयात करतो. त्यामुळे अशा कारवाईमुळे जागतिक पातळीवर आर्थिक अस्थिरता निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जाते.
काही तज्ज्ञांच्या मते, या बेटावर थेट हल्ला केल्यास इराण अत्यंत आक्रमक भूमिका घेऊ शकतो. त्यामुळे संपूर्ण मध्यपूर्वेत तणाव अधिक वाढण्याची शक्यता आहे. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेल्यास व्यापक युद्धाचे रूपही धारण होऊ शकते. त्यामुळे अमेरिका आणि इस्रायल दोन्ही देश या बाबतीत सावध पावले टाकत असल्याचे मानले जाते.
यामुळेच इराणच्या इतर लष्करी आणि औद्योगिक ठिकाणांवर कारवाई झाली असली, तरी खार्ग आयलँडसारख्या संवेदनशील आणि धोरणात्मक महत्त्वाच्या ठिकाणाला अजूनपर्यंत लक्ष्य करण्यात आलेले नाही. या छोट्याशा बेटाचे जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेत किती मोठे स्थान आहे, हे यावरून स्पष्ट होते.
