वॉशिंग्टन: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मंजुरी दिलेल्या एका द्विपक्षीय (bipartisan) निर्बंध विधेयकामुळे भारत आणि चीनसाठी मोठा आर्थिक धक्का बसण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या प्रस्तावित कायद्यानुसार, रशियाकडून तेल आणि युरेनियम खरेदी करणाऱ्या देशांवर अमेरिकेला कठोर कारवाई करता येणार असून, भारत व चीनवरील आयात शुल्क (tariffs) तब्बल 500 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. हे विधेयक पुढील आठवड्यातच अमेरिकन संसदेत मतदानासाठी येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
अमेरिकेचे रिपब्लिकन सिनेटर Lindsey Graham यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर याबाबत माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, ट्रम्प यांच्यासोबत झालेल्या “उत्पादक बैठकीनंतर” या विधेयकाला हिरवा कंदील मिळाला आहे. हे विधेयक सिनेटर लिंडसे ग्रॅहम आणि डेमोक्रॅटिक सिनेटर रिचर्ड ब्लुमेन्थल यांनी संयुक्तपणे मांडले आहे. या कायद्यामुळे भारत, चीन आणि ब्राझीलसारख्या देशांवर अमेरिकेला मोठा दबाव टाकता येईल, असा दावा ग्रॅहम यांनी केला आहे.
After a very productive meeting today with President Trump on a variety of issues, he greenlit the bipartisan Russia sanctions bill that I have been working on for months with Senator Blumenthal and many others. This will be well-timed, as Ukraine is making concessions for peace… — Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) January 7, 2026
ग्रॅहम यांच्या मते, सवलतीच्या दरात मिळणारे रशियन तेल खरेदी करून हे देश अप्रत्यक्षपणे रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्या युक्रेनमधील युद्धाला अर्थसहाय्य करत आहेत. “युक्रेन शांततेसाठी पावले उचलत आहे, मात्र पुतिन केवळ बोलघेवडेपणा करत निरपराध नागरिकांची हत्या सुरू ठेवत आहेत. अशा वेळी रशियन तेल खरेदी करणाऱ्या देशांना शिक्षा देण्याचे अधिकार हे विधेयक ट्रम्प यांना देईल,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
याआधीही ट्रम्प यांनी भारताविरोधात कठोर भूमिका घेतली होती. मागील वर्षी त्यांनी भारतीय वस्तूंवर 25 टक्के परस्पर (reciprocal) शुल्क लावले होते. त्यासोबतच रशियन तेल खरेदीबद्दल आणखी 25 टक्के दंडात्मक शुल्क आकारले गेले होते. त्यामुळे काही भारतीय उत्पादनांवर एकूण 50 टक्क्यांपर्यंत आयात शुल्क लागू झाले आणि भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता.
चीनसोबतही अमेरिकेचे संबंध मोठ्या प्रमाणात बिघडले आहेत. अमेरिकेने चिनी वस्तूंवर 145 टक्के शुल्क लावल्यानंतर चीनने प्रत्युत्तरादाखल अमेरिकन उत्पादनांवर 125 टक्के शुल्क आकारले. या टॅरिफ युद्धामुळे जागतिक व्यापारावर मोठा परिणाम झाला आहे.
दरम्यान, ट्रम्प यांनी अलीकडेच भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याबाबत वक्तव्य करताना सांगितले की, “मोदींना माहिती होते की मी आनंदी नव्हतो.” मात्र, त्यांनी मोदींचे कौतुक करताना “ते चांगले व्यक्ती आहेत” असेही म्हटले. ट्रम्प यांनी संकेत दिले की, भारताने रशियन तेल खरेदी सुरू ठेवली तर अमेरिकेला भारतावरील टॅरिफ्स “फार लवकर” वाढवता येतील.
भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार चर्चाही सध्या ठप्प अवस्थेत आहेत. अमेरिका आपल्या कृषी उत्पादनांवरील आयात शुल्क कमी करण्यासाठी भारतावर दबाव टाकत आहे. मात्र, नवी दिल्ली आपल्या शेतकरी आणि दुग्धव्यवसायाच्या संरक्षणावर ठाम असून, या क्षेत्रांमध्ये कोणतीही तडजोड न करण्याची भूमिका भारताने स्पष्ट केली आहे. परिणामी, आगामी काळात भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांमध्ये आणखी तणाव वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
