इराण: पश्चिम आशियातील तणावपूर्ण घडामोडींमध्ये इराणमध्ये शनिवारी, 7 मार्च 2026 रोजी भूकंपाचे धक्के जाणवल्याची घटना समोर आली आहे. अमेरिकेच्या एका संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, इराणच्या किनारी भागातील महत्त्वाच्या बंदर अब्बास शहराच्या पश्चिमेकडील परिसरात 4.1 रिश्टर स्केल तीव्रतेचा भूकंप नोंदवण्यात आला. धक्के जाणवताच परिसरातील नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आणि अनेक लोक सुरक्षिततेसाठी घराबाहेर आले.
बंदर अब्बास हे इराणमधील अत्यंत महत्त्वाचे बंदर शहर मानले जाते. त्यामुळे भूकंपानंतर स्थानिक प्रशासनाने तातडीने परिस्थितीचा आढावा घेतला. प्राथमिक अहवालांनुसार या घटनेत कोणतीही मोठी जीवित किंवा मालमत्तेची हानी झाल्याची माहिती समोर आलेली नाही. तरीही संभाव्य धोके लक्षात घेऊन प्रशासनाने परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले आहे.
विशेष म्हणजे हा भूकंप अशा वेळी झाला आहे, जेव्हा इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील तणाव मागील काही दिवसांपासून वाढत चालला आहे. गेल्या चार दिवसांत इराणमध्ये भूकंपाचे धक्के जाणवण्याची ही दुसरी घटना असल्याने या घटनेकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही उत्सुकतेने पाहिले जात आहे.
काही तज्ज्ञांच्या मते हा पूर्णपणे नैसर्गिक भूकंप असण्याची शक्यता अधिक आहे. मात्र सध्याच्या युद्धजन्य वातावरणामुळे काही विश्लेषकांनी या घटनेचा संभाव्य भूमिगत अणुचाचणीशी संबंध जोडण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. सामान्यतः वैज्ञानिकांच्या मते भूमिगत अणू चाचणी झाल्यास निर्माण होणाऱ्या भूकंपीय लहरींची तीव्रता साधारणपणे 4.5 रिश्टर स्केल किंवा त्याहून अधिक असते. मात्र सध्याच्या घटनेबाबत अशा कोणत्याही दाव्याला आधार देणारा ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध झालेला नाही.
दरम्यान, इराणच्या अणुकार्यक्रमाबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आधीपासूनच चिंता व्यक्त केली जात आहे. इराणने यापूर्वी अल्पावधीत अणुबॉम्ब तयार करण्याची क्षमता असल्याचा दावा अनेकदा केला आहे. याच पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेच्या फेब्रुवारी 2026 मधील एका गोपनीय अहवालात इराणकडे सुमारे 440.9 किलोग्राम युरेनियम साठा असल्याचे नमूद करण्यात आले होते, ज्याला 60 टक्क्यांपर्यंत समृद्ध करण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते 60 टक्क्यांपर्यंत समृद्ध केलेले युरेनियम हे अण्वस्त्र निर्मितीसाठी आवश्यक असलेल्या 90 टक्के शुद्धतेच्या पातळीच्या तुलनेत खूप जवळ मानले जाते. या साठ्याला पुढे अधिक समृद्ध केल्यास त्यातून अंदाजे दहा अण्वस्त्रे तयार होऊ शकतात, असे काही आंतरराष्ट्रीय विश्लेषणांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे सध्याच्या तणावपूर्ण वातावरणात इराणमध्ये घडणाऱ्या प्रत्येक घटनेकडे जागतिक पातळीवर राजकीय आणि सुरक्षा यंत्रणांचे बारकाईने लक्ष लागले आहे.
