नवी दिल्ली: मध्यपूर्वेत अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीत भारताच्या कूटनीतिक प्रयत्नांना सकारात्मक परिणाम दिसू लागल्याचे संकेत मिळत आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्राध्यक्ष यांच्याशी साधलेला संवाद आणि परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी इराणचे परराष्ट्रमंत्री सैयद अब्बास अरागची यांच्याशी केलेल्या चर्चेनंतर भारतासाठी दिलासादायक घडामोड घडली आहे. या चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर भारताचा एक तेलवाहू टँकर होर्मुज सामुद्रधुनीतून सुरक्षितपणे मार्गक्रमण करण्यात यशस्वी झाला आहे.
दरम्यान, कर्नाटकातील कारवार बंदरातूनही एक सकारात्मक बातमी समोर आली आहे. ‘चेंग एक्स’ नावाचे मालवाहू जहाज सुरक्षितपणे कारवार बंदरावर दाखल झाले आहे. मध्यपूर्वेतील तणावाच्या वातावरणातही या जहाजाने त्याचा प्रवास पूर्ण करत भारतात सुरक्षित पोहोचल्याने बंदर प्रशासन आणि व्यापारी क्षेत्राला दिलासा मिळाला आहे.
हे जहाज संयुक्त अरब अमिरातीतील खोर फक्कन बंदरातून 3 मार्च रोजी रवाना झाले होते. अरब सागर मार्गे सुमारे दोन आठवड्यांचा प्रवास करून ते कारवार बंदरात पोहोचले. बंदर अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार या जहाजावर सुमारे 3,100 मेट्रिक टन बिटुमेन तारकोलाचा माल होता. समुद्री मार्गातील आव्हाने आणि इराणने लादलेल्या व्यापार निर्बंधांच्या पार्श्वभूमीवरही या जहाजाने सुरक्षितपणे मार्ग पूर्ण केला.
सामान्यतः कारवार बंदरावर दर महिन्याला बिटुमेन वाहून नेणारी सुमारे पाच ते आठ जहाजे नियमितपणे ये-जा करत असतात. ही जहाजे प्रामुख्याने खाडी देशांमधून येतात. मात्र सध्याच्या प्रादेशिक संघर्षामुळे या जहाजांच्या संख्येत लक्षणीय घट झाल्याचेही अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
सध्या होर्मुज सामुद्रधुनी परिसरात भारताशी संबंधित सुमारे 27 तेलवाहू टँकर्स अडकून पडल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे भारतासाठी या परिस्थितीत कूटनीतिक मार्गाने तोडगा निघणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरत आहे. जर इराणसोबत समझोता झाला आणि भारतीय जहाजांना होर्मुज सामुद्रधुनीतून सुरक्षित मार्ग मिळाला, तर ऊर्जा पुरवठ्यावरील दबाव मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.
अशा करारामुळे कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्यातील अडथळे दूर होतील. तसेच या परिसरात अडकलेल्या सुमारे 23,000 नाविकांच्या सुरक्षित परतीचा मार्ग मोकळा होईल. याशिवाय देशातील पेट्रोल, डिझेल आणि नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्याबाबत नागरिकांमध्ये निर्माण झालेली अनिश्चितता देखील कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील परिस्थितीत भारताची कूटनीती निर्णायक ठरणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
