वॉशिंग्टन: मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर होर्मुज सामुद्रधुनीच्या भवितव्याबाबत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी महत्त्वाचे विधान केले आहे. ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराणसोबतची चर्चा यशस्वी ठरल्यास सध्या जवळपास बंद असलेली होर्मुज सामुद्रधुनी लवकरच पुन्हा खुली केली जाऊ शकते. यावेळी त्यांनी हलक्या-फुलक्या शैलीत वक्तव्य करत, “कदाचित या मार्गाचे नियंत्रण मी आणि अयातुल्लाह मिळून सांभाळू,” असेही म्हटले.
ट्रम्प यांनी असेही सांगितले की, अमेरिका इराणच्या ऊर्जा नेटवर्कवर नियोजित हल्ले पाच दिवसांसाठी पुढे ढकलत आहे. त्यामागे इराणसोबत झालेल्या सकारात्मक चर्चेचे कारण असल्याचा दावा त्यांनी केला. मात्र या चर्चेत नेमके कोण सहभागी होते आणि संभाव्य कराराच्या अटी काय असू शकतात, याबाबत कोणतीही स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही.
ट्रम्प यांच्या या वक्तव्याचा जागतिक बाजारपेठांवर तात्काळ परिणाम दिसून आला. ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमतींमध्ये घसरण झाली, डॉलर काहीसा कमजोर झाला आणि शेअर बाजारात तेजी दिसून आली. त्याचबरोबर सरकारी कर्जावरील खर्चातही घट झाल्याचे संकेत मिळाले, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये काही प्रमाणात दिलासा निर्माण झाला.
दरम्यान, इराणने ट्रम्प यांच्या दाव्याला स्पष्टपणे फेटाळून लावले आहे. इराणच्या सरकारी फार्स वृत्तसंस्थेने अमेरिका आणि इराण यांच्यात कोणतीही थेट किंवा अप्रत्यक्ष चर्चा झालेली नसल्याचे म्हटले आहे. विशेष म्हणजे हा दावा अशा आठवड्यात समोर आला आहे, ज्यात ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांच्या घटना सातत्याने घडत आहेत.
18 मार्च रोजी इस्रायलने इराणच्या साउथ पार्स गॅस क्षेत्रावर हल्ला केला होता. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने कतारमधील रास लफ्फान एलएनजी प्रकल्पावर निशाणा साधला. त्यानंतर इराणने इशारा दिला होता की, जर अमेरिकेने त्यांच्या ऊर्जा प्रकल्पांवर हल्ला केला तर गल्फ परिसरातील अमेरिकन तळांना वीज पुरवणाऱ्या प्रकल्पांवर ते प्रतिहल्ला करतील.
होर्मुज सामुद्रधुनीला जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. जगातील सुमारे 20 टक्के तेल आणि एलएनजी वाहतुकीसाठी हा मार्ग वापरला जातो. 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर या सामुद्रधुनीवरील वाहतूक जवळपास ठप्प झाली होती. त्या हल्ल्यांमध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्लाह अली खामेनेई ठार झाल्याचीही माहिती समोर आली होती.
फ्लोरिडा येथे पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा होर्मुज सामुद्रधुनीच्या संदर्भात विनोदी टिप्पणी केली. “तेहरानसोबतची चर्चा यशस्वी झाली तर होर्मुज लवकरच उघडेल. कदाचित मी किंवा मी आणि पुढील अयातुल्लाह मिळून त्याचे नियंत्रण सांभाळू,” असे म्हणत त्यांनी परिस्थितीवर हलक्या शैलीत प्रतिक्रिया दिली. मात्र प्रत्यक्षात या संकटावर तोडगा निघेल का, याबाबत अजूनही अनिश्चितता कायम आहे.
