देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढावे, शेतीचा खर्च कमी व्हावा आणि नैसर्गिक संकटांपासून संरक्षण मिळावे यासाठी केंद्र सरकार विविध योजना राबवत आहे. या योजनांच्या माध्यमातून थेट आर्थिक मदत, पीक विमा, स्वस्त दरात कर्ज, सौर पंपासाठी अनुदान आणि आधुनिक सिंचनासाठी सहाय्य दिले जाते. योग्य वेळी अर्ज करून या योजनांचा लाभ घेतल्यास शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळू शकतो.
1. पीएम-किसान सन्मान निधी योजना
या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना दरवर्षी 6,000 रुपयांची आर्थिक मदत दिली जाते. ही रक्कम प्रत्येकी 2,000 रुपयांच्या तीन हप्त्यांमध्ये थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
2. प्रधानमंत्री पीक विमा योजना
दुष्काळ, अतिवृष्टी, पूर, गारपीट किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तीमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण मिळावे, यासाठी ही योजना राबवली जाते. कमी प्रीमियममध्ये पीक विमा उपलब्ध करून देत नुकसानभरपाई दिली जाते.
3. किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) योजना
शेतीसाठी लागणारा निधी सहज उपलब्ध व्हावा म्हणून किसान क्रेडिट कार्ड योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेद्वारे शेतकऱ्यांना 3 लाख रुपयांपर्यंत कमी व्याजदरात कर्ज मिळू शकते. वेळेत कर्जफेड केल्यास व्याजातही सवलत दिली जाते.
4. पीएम कुसुम योजना
सिंचनासाठी वीज किंवा डिझेलवरील खर्च कमी करण्यासाठी या योजनेत सौर पंप बसविण्यासाठी सरकारकडून अनुदान दिले जाते. यामुळे शेतकऱ्यांचा खर्च कमी होतो आणि दिवसा सहज सिंचन करता येते.
5. प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना
'प्रत्येक शेतापर्यंत पाणी' हा उद्देश ठेवून ही योजना राबवली जाते. ठिबक (ड्रिप) आणि तुषार (स्प्रिंकलर) सिंचन प्रणाली बसवण्यासाठी सरकारकडून अनुदान दिले जाते. यामुळे पाण्याची बचत होऊन उत्पादनातही वाढ होण्यास मदत मिळते.
या सर्व योजनांचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे आणि शेती अधिक फायदेशीर बनवणे हा आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी जवळच्या सेवा केंद्रात किंवा संबंधित अधिकृत पोर्टलवर जाऊन अर्ज केल्यास या योजनांचा लाभ घेता येऊ शकतो.
