Chaitra Navratri 2026: चैत्र महिन्यात सुरू होणारी नवरात्र ही हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि श्रद्धेची पर्वणी मानली जाते. या नऊ दिवसांत देवी दुर्गेच्या विविध रूपांची भक्तिभावाने पूजा केली जाते. नवरात्र म्हणजे केवळ सण नाही, तर आत्मशुद्धी, सकारात्मकता आणि आध्यात्मिक साधनेचा काळ आहे. योग्य पद्धतीने पूजा, उपवास आणि नियम पाळल्यास जीवनात सुख-समृद्धी येते, असा अनेकांचा विश्वास आहे.
यावर्षी चैत्र नवरात्र 19 मार्चपासून सुरू होऊन 27 मार्चपर्यंत साजरी केली जाणार आहे. या काळात अनेक ठिकाणी नववर्षाची सुरुवातही मानली जाते. त्यामुळे या सणाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी घटस्थापना केली जाते. स्वच्छ आणि पवित्र जागेत कलश स्थापन करून देवीची पूजा सुरू करणे शुभ मानले जाते. दररोज देवीची आरती, मंत्रजप आणि स्तोत्र पठण केल्याने घरात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते. अनेकजण या काळात उपवास करतात. काहीजण पूर्ण नऊ दिवस उपवास करतात, तर काहीजण फळाहार किंवा सात्विक आहार घेतात.
नवरात्रीत स्वच्छता आणि शुद्धता याला विशेष महत्त्व आहे. घर आणि पूजास्थळ स्वच्छ ठेवणे आवश्यक मानले जाते. यामुळे वातावरण प्रसन्न राहते आणि मनही शांत होते. तसेच या काळात राग, भांडण, नकारात्मक विचार टाळणे गरजेचे आहे. शांतता आणि संयम राखल्यास पूजेचे फळ अधिक मिळते.
दानधर्मालाही नवरात्रीत विशेष महत्त्व दिले जाते. गरजू लोकांना अन्न, कपडे किंवा आवश्यक वस्तू दान केल्यास पुण्य मिळते, असे मानले जाते. विवाहित महिलांना लाल साडी, चुनरी किंवा सुहाग सामग्री दान करणे शुभ मानले जाते. तसेच लहान मुलींना देवीचे रूप मानून अष्टमी किंवा नवमीला त्यांचे पूजन केले जाते आणि त्यांना अन्न व भेटवस्तू दिल्या जातात.
याशिवाय, तांदूळ, साखर, पीठ किंवा पांढऱ्या मिठाईचे दान केल्यास घरातील आर्थिक अडचणी दूर होतात, असा समज आहे. फळांचे दान केल्यानेही घरात आनंद आणि भरभराट येते.
नवरात्रीच्या काळात काही गोष्टी टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. तामसिक अन्न, मद्यपान, तसेच असत्य बोलणे टाळावे. नियम पाळून आणि श्रद्धेने पूजा केल्यास देवी दुर्गेची कृपा लाभते, असे मानले जाते.
एकूणच, चैत्र नवरात्र हा श्रद्धा, संयम आणि सकारात्मकतेचा संगम आहे. या दिवसांत केलेली साधना आणि सेवा जीवनात नवी ऊर्जा आणि आनंद घेऊन येते.
