अमेरिका: येत्या फेब्रुवारी 2025 बांगलादेशमध्ये होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय वातावरण तापले असून, अमेरिकेतील लोकप्रतिनिधींनी (US Lawmakers) मोहम्मद युनूस (Muhammad Yunus) प्रशासनाला गंभीर इशारा दिला आहे. राजकीय पक्षांवर बंदी घालणे आणि International Crimes Tribunal (ICT) पुन्हा सक्रिय करणे, यांसारख्या निर्णयामुळे लोकशाही प्रक्रियेच्या विश्वासार्हतेवर परिणाम होऊ शकतो, असे त्यांनी म्हटले आहे. एका सर्वसमावेशक आणि पारदर्शक लोकशाही संक्रमणासाठी (Democratic Transition) अमेरिकेने आग्रह धरला आहे.
देशातील लोकशाही हक्क पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी 12 फेब्रुवारी 2025 रोजी निवडणुका घेतल्या जातील, असे अंतरिम मुख्य सल्लागार (Interim Chief Adviser) मोहम्मद युनूस यांनी जाहीर केले आहे. मात्र, अमेरिकेचे प्रतिनिधी Gregory Meeks, Bill Huizenga आणि Sydney Kamlager-Dove यांनी पत्राद्वारे आपली चिंता व्यक्त केली आहे. कोणत्याही प्रमुख राजकीय संघटनेवर बंदी घातल्यास मतदारांचा एक मोठा वर्ग मतदानापासून वंचित (Disenfranchised) राहू शकतो, ज्यामुळे निवडणुकीच्या वैधतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होईल, असा इशारा त्यांनी दिला आहे.
या संदर्भात 10 मे 2025 रोजी Awami League या पक्षावर दहशतवादविरोधी कायद्यांतर्गत (Anti-Terrorism Act) बंदी घालण्यात आली होती, तसेच निवडणूक आयोगाने त्यांची नोंदणीही रद्द केली होती. ही पावले मागे घेऊन सर्व पक्षांना निवडणुकीत सहभागी होण्याची संधी मिळायला हवी, अशी विनंती अमेरिकन प्रतिनिधींनी केली आहे. त्यांच्या मते, एखाद्या पक्षावर सामूहिक गुन्हेगारीची (Collective Criminal Responsibility) जबाबदारी न टाकता वैयक्तिक पातळीवर कारवाई होणे अपेक्षित आहे.
येथील ढासळलेल्या सार्वजनिक विश्वासाचा संदर्भ देताना 2018 आणि 2024 च्या निवडणुकांमधील अनियमिततेचाही उल्लेख पत्रात करण्यात आला आहे. तसेच जुलै आणि ऑगस्ट 2024 मध्ये झालेल्या आंदोलनांमध्ये सुरक्षा दलांच्या कारवाईत सुमारे 1,400 लोकांचा मृत्यू झाल्याचे United Nations (UN) च्या अहवालात नमूद आहे. या हिंसाचाराबाबत खरी उत्तरदायित्व (Accountability) स्वीकारणे हे सूडाच्या राजकारणापेक्षा अधिक महत्त्वाचे असल्याचे मत मांडण्यात आले आहे.
दुसरीकडे, अमेरिका आणि बांगलादेश यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध (Bilateral Ties) दृढ होत असल्याचेही दिसून येत आहे. अमेरिकेचे दक्षिण आणि मध्य आशियासाठीचे विशेष दूत (US Special Envoy) Sergio Gor यांनी मोहम्मद युनूस यांचे कौतुक केले आहे. नुकत्याच झालेल्या व्यापार चर्चेनंतर (Trade Negotiations) अमेरिकेने बांगलादेशी वस्तूंवरील आयात शुल्क (Tariffs) कमी करून 20 टक्के इतके आणले आहे. बांगलादेश हा अमेरिकेचा एक महत्त्वाचा भागीदार असून, आगामी काळात लोकशाही प्रक्रियेत सहकार्य करण्यास अमेरिका तयार असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
या ताज्या घडामोडींमुळे बांगलादेशातील राजकीय पेच अधिक गडद झाला असून, अंतरिम सरकार आता निवडणुका आणि राजकीय बंदीबाबत काय भूमिका घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. अमेरिकेचा हा हस्तक्षेप बांगलादेशातील आगामी निवडणुकीच्या स्वरूपावर मोठा परिणाम करण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
