नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या भाषणापूर्वी लाल किल्ल्यावर 'वंदे मातरम' वाजवले जाणार आहे. अशी घटना पहिल्यांदाच घडणार. संरक्षण मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, 15 ऑगस्ट रोजी होणाऱ्या स्वातंत्र्यदिनाच्या सोहळ्याचा एक भाग म्हणून लाल किल्ल्याच्या तटबंदीवरून पहिल्यांदाच 'वंदे मातरम्' हे राष्ट्रगीत गायले जाणार आहे. या वर्षी 'वंदे मातरम्'ला 150 वर्षे पूर्ण होत आहेत. स्वातंत्र्यदिनाच्या समारंभात या अत्यंत लोकप्रिय देशभक्तीपर गीताला विशेष स्थान दिले जाणार आहे. देश या वर्षी आपला 80 वा स्वातंत्र्यदिन साजरा करत आहे.
नवी दिल्लीत सोमवारी आयोजित पत्रकार परिषदेत बोलताना संरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंग यांनी सांगितले की, 2026 हे वर्ष ‘वंदे मातरम्’ या गीताची 150 वर्षे पूर्ण होण्याचे वर्ष असल्याने, स्वातंत्र्यलढ्यादरम्यान लाखो लोकांना प्रेरणा देणारे हे राष्ट्रगीत त्याच्या चिरंतन वारशाचा सन्मान म्हणून पहिल्यांदाच लाल किल्ल्याच्या तटबंदीवरून गायले जाईल. या उत्सवांची संकल्पना ‘युवा शक्ती – विकसित भारताच्या प्रवासाचे नेतृत्व’ यावरही प्रकाश टाकते. तसेच देशाच्या विकासामध्ये तरुण भारतीयांच्या भूमिकेवर लक्ष केंद्रित करते. संरक्षण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या समारंभाचा क्रम सुधारित असेल आणि त्याची सुरुवात लाल किल्ल्यावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आगमनाने होईल. त्यानंतर राष्ट्रगीत (वंदे मातरम्) सादर केले जाईल आणि त्यानंतर राष्ट्रध्वज फडकवला जाईल. तसेच राष्ट्रगीत (जन गण मन) वाजवले जाईल.
संरक्षण मंत्रालयाने निमंत्रण पत्रिकांवर 'वंदे मातरम्'चे संपूर्ण गीत समाविष्ट केले. याव्यतिरिक्त, आणखी एक विशेष बाब म्हणजे संरक्षण मंत्रालयाने लाल किल्ल्यावरील या वर्षीच्या स्वातंत्र्यदिन सोहळ्याच्या निमंत्रण पत्रिकांवर 'वंदे मातरम्'चे संपूर्ण गीत समाविष्ट केले आहे. या पत्रिकांवर राष्ट्रगीताची (वंदे मातरम्) सर्व सहा कडवी छापण्यात आली आहेत. लाल किल्ल्यावरील या वार्षिक स्वातंत्र्यदिन सोहळ्यासाठी वरिष्ठ मंत्री, लष्कराचे उच्चपदस्थ अधिकारी, नोकरशहा, मुत्सद्दी, विद्यार्थी आणि विविध क्षेत्रांतील उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या मान्यवरांना निमंत्रित करण्यात आले आहे.
ही घडामोड 'राष्ट्रीय सन्मान अवमान प्रतिबंध (दुरुस्ती) विधेयक, 2026' संसदेने मंजूर केल्यानंतर काही दिवसांतच घडली आहे. या विधेयकाद्वारे राष्ट्रगीताप्रमाणेच राष्ट्रगीतालाही (वंदे मातरम) समान कायदेशीर दर्जा देण्यात आला आहे. या सुधारित कायद्यानुसार, 'वंदे मातरम'च्या गायनाचा अवमान करणे किंवा त्यात व्यत्यय आणणे हा आता शिक्षेस पात्र गुन्हा ठरला असून, यासाठी तीन वर्षांपर्यंतचा कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. यापूर्वी संबंधित कायद्यांतर्गत केवळ राष्ट्रध्वज, राष्ट्रगीत आणि संविधान यांनाच संरक्षण प्राप्त होते.
