RBI Update: देशातील वाढत्या डिजिटल फसवणुकीच्या पार्श्वभूमीवर Reserve Bank of India म्हणजेच RBI आता बँकिंग व्यवहार अधिक सुरक्षित करण्यासाठी नवे पाऊल उचलण्याच्या तयारीत आहे. एटीएम कार्ड चोरी, डेबिट कार्ड क्लोनिंग आणि फसवणुकीच्या घटनांमध्ये वाढ होत असल्याने ग्राहकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देत अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याचा विचार केला जात आहे.
यासाठी बँकिंग प्रणालीत ‘फेशियल रेकग्निशन’ म्हणजेच चेहरा ओळखणारे तंत्रज्ञान लागू करण्याचा प्रस्ताव चर्चेत आहे. या प्रणालीमुळे एटीएममधून पैसे काढताना किंवा बँक शाखेत व्यवहार करताना संबंधित व्यक्तीची ओळख पटवणे अनिवार्य होऊ शकते. जर एखाद्या व्यक्तीने चोरीचे एटीएम कार्ड वापरून पैसे काढण्याचा प्रयत्न केला, तर प्रणाली त्याला ओळखू शकणार नाही आणि व्यवहार अडवला जाऊ शकतो.
यासोबतच, या तंत्रज्ञानामुळे संशयित व्यक्तीचा चेहराही नोंदवला जाईल, ज्यामुळे पुढील तपासात मदत होऊ शकते. बँक शाखांमध्येही याच तंत्राचा वापर करून ग्राहकांची ओळख पडताळूनच व्यवहार करण्याचा विचार आहे. त्यामुळे दुसऱ्याच्या नावाने पैसे काढणे अधिक कठीण होणार आहे.
मात्र, या योजनेसमोर काही अडचणीही आहेत. बँकांना ही प्रणाली राबवण्यासाठी मोठा खर्च करावा लागणार आहे. एटीएम केंद्रे आणि शाखांमध्ये नवीन कॅमेरे, सॉफ्टवेअर आणि तांत्रिक सुविधा बसवाव्या लागतील. तसेच संपूर्ण यंत्रणा अद्ययावत करण्यासाठी वेळ आणि मनुष्यबळही लागणार आहे. त्यामुळे सार्वजनिक आणि खासगी बँकांची तयारी लक्षात घेऊनच अंतिम निर्णय घेतला जाणार आहे.
डिजिटल व्यवहारांमध्ये होणाऱ्या फसवणुकीवर नियंत्रण आणण्यासाठी RBIने नुकसानभरपाईबाबतही काही तरतुदी सुचवल्या आहेत. जर एखाद्या ग्राहकाला ऑनलाइन फसवणुकीचा फटका बसला, तर ठराविक मर्यादेत त्याला आर्थिक दिलासा देण्याची योजना विचाराधीन आहे. यामुळे ग्राहकांचा बँकिंग प्रणालीवरील विश्वास अधिक मजबूत होण्याची शक्यता आहे.
आजच्या काळात डिजिटल व्यवहारांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. त्यामुळे सुरक्षा उपाय अधिक कडक करणे ही काळाची गरज बनली आहे. चेहरा ओळखणारे तंत्रज्ञान लागू झाल्यास एटीएम आणि बँक व्यवहारांमधील फसवणूक मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते.
RBIचा हा प्रस्ताव प्रत्यक्षात आला, तर बँकिंग व्यवहार अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह होण्यास मदत होईल. मात्र, यासाठी बँकांची तयारी आणि तांत्रिक सुविधा यावर अंतिम निर्णय अवलंबून असणार आहे.
