मुंबई: पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाचा परिणाम आता जागतिक आर्थिक घडामोडींवर उमटताना दिसत असून त्याची झळ भारतीय चलनालाही बसू लागली आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली झपाट्याने वाढ, मजबूत होत चाललेला अमेरिकी डॉलर आणि परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री यामुळे गुरुवारी भारतीय रुपयावर दबाव निर्माण झाला. आठवड्याच्या चौथ्या व्यवहार दिवशी भारतीय रुपया हा अमेरिकी डॉलरच्या तुलनेत घसरत 92.36 या पातळीपर्यंत पोहोचला.
आंतरबँक परकीय चलन बाजारात रुपया 92.25 या पातळीवर उघडला आणि व्यवहारादरम्यान आणखी घसरत 92.32 प्रति डॉलर या स्तरापर्यंत खाली आला. हा स्तर मागील बंद भावाच्या तुलनेत सुमारे 31 पैशांनी कमकुवत असल्याचे दिसून आले. त्याआधीच्या सत्रात रुपया 92.01 प्रति डॉलर या पातळीवर बंद झाला होता. त्यामुळे अल्पावधीतच रुपयात लक्षणीय कमजोरी दिसून आली आहे.
चलन बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, रुपयाच्या घसरणीमागे अनेक घटक एकत्रितपणे काम करत आहेत. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली मोठी वाढ, अमेरिकी डॉलरची मजबुती, तसेच परकीय संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची विक्री यामुळे रुपयावर दबाव वाढला आहे. याशिवाय देशांतर्गत शेअर बाजारातील घसरणीनेही गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास काहीसा कमी झाल्याचे दिसते.
ऊर्जा बाजारातही मोठी हालचाल दिसून आली आहे. जागतिक तेलमानक मानल्या जाणाऱ्या ब्रेंट क्रूडच्या किमती जवळपास 9.94 टक्क्यांनी वाढून 101.12 डॉलर प्रति बॅरल या स्तरावर पोहोचल्या आहेत. तेलाच्या किमती वाढत असताना देशांतर्गत शेअर बाजारावरही त्याचा परिणाम झाला. प्रारंभीच्या व्यवहारात बीएसई सेन्सेक्स सुमारे 992.53 अंकांनी घसरत 75,871.18 वर आला, तर एनएसई निफ्टी 50 सुमारे 310.55 अंकांनी घसरत 23,556.30 या स्तरावर व्यवहार करत होता. बाजारातील आकडेवारीनुसार परदेशी गुंतवणूकदारांनी बुधवारी सुमारे 6,267.31 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले.
रुपयावर वाढत्या दबावामागे भारताची ऊर्जा आयातीवरील मोठी गरजही महत्त्वाचे कारण ठरते. भारत तेलाच्या गरजांपैकी 80 टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती वाढल्या की देशाचा आयात खर्च वाढतो आणि तेल कंपन्यांना अधिक प्रमाणात डॉलरची आवश्यकता भासते. यामुळे परकीय चलनाची मागणी वाढून रुपयावर अतिरिक्त दबाव निर्माण होतो.
दरम्यान, तेलाच्या किमतींमधील ही वाढ अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा इराकच्या सागरी परिसरात एका तेलवाहू जहाजावर हल्ला झाल्याची बातमी समोर आली आहे. या घटनेमुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा साखळीवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. परिणामी आंतरराष्ट्रीय बाजारात अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील तणाव दीर्घकाळ टिकून राहिला आणि तेलाच्या किमती उच्च पातळीवरच राहिल्या, तर येत्या काळात भारतीय रुपयावर आणखी दबाव वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
