गुगलच्या नोटबुक एलएम (Notebook LM) या टूलने गेल्या काही महिन्यांत तंत्रज्ञान विश्वात मोठी खळबळ उडवली आहे. आपण अपलोड केलेल्या फाईल्सचे रूपांतर चक्क दोन डिजिटल पात्रांच्या 'पॉडकास्ट' (Podcast) चर्चेत करण्याचे या सॉफ्टवेअरचे कौशल्य थक्क करणारे होते.
या चर्चेत आपण स्वतः सहभागी होऊ शकणे, ही तर एक वेगळीच अनुभूती होती. मात्र, आता ख्रिसमस आणि सुट्ट्यांच्या पार्श्वभूमीवर गुगलने या टूलमध्ये एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि तितकेच प्रगत फिचर आणले आहे, ज्याचे नाव आहे 'लेक्चर मोड' (Lecture Mode).
याआधीच्या 'पॉडकास्ट मोड'मध्ये दोन व्यक्तींमधील अनौपचारिक गप्पा (Conversation) ऐकायला मिळत होत्या. मात्र, नवीन 'लेक्चर मोड' हा पूर्णपणे वेगळा आहे. यात दोन पात्रांच्या गप्पांऐवजी एकाच व्यक्तीचा आवाज (Single-voice presentation) एखाद्या वर्गातील शिक्षकाप्रमाणे तुम्हाला माहिती समजावून सांगेल.
विशेष म्हणजे, युजर्सना हे लेक्चर किती वेळ ऐकायचे आहे, याचेही पर्याय देण्यात आले आहेत. यामध्ये शॉर्ट (Short), डिफॉल्ट (Default) आणि लाँग (Long) असे तीन पर्याय असून, सर्वात मोठे लेक्चर हे साधारण 30 मिनिटांपर्यंत चालते.
'लेक्चर मोड'मागचा मुख्य उद्देश वापरकर्त्याला माहितीमध्ये पूर्णपणे गुंतवून टाकणे हा आहे. पॉडकास्टमध्ये जे विनोद किंवा संवादाचे देवाणघेवाण व्हायची, त्याला येथे फाटा देण्यात आला आहे. त्याऐवजी, अतिशय शांत, संयमी आणि स्पष्ट आवाजात माहिती मांडली जाते. हे ऐकताना एखाद्या निवांत वर्गात बसल्याचा अनुभव येतो. ज्यांना सक्रिय चर्चेपेक्षा शांतपणे ऐकण्यात रस आहे, त्यांच्यासाठी हे फिचर पर्वणी ठरणार आहे.
या फिचरमध्ये आणखी एक मनोरंजक भर पडणार आहे, ती म्हणजे 'ब्रिटिश एक्सेंट' (British accent). गुगल नोटबुकच्या टीमने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'X' वर याबद्दलचे संकेत दिले आहेत. ब्रिटिश उच्चारांमधील स्पष्टता आणि गांभीर्य यामुळे ही लेक्चर्स अधिक अधिकारवाणीने मांडल्यासारखी वाटतात. अभ्यासाच्या टिपणीला (Study notes) जेव्हा असा 'अकॅडमिक' (Academic) किंवा 'कमांडिंग' (Commanding) आवाज मिळतो, तेव्हा ते ऐकणे अधिक प्रभावी ठरते.
एकूणच, गुगल नोटबुकचे हे स्वरूप आता एका 'डिजीटल स्कुलमास्टर' (Digital schoolmaster) कडे विकास करताना दिसत आहे. तुम्ही ऑफिसला जाताना ट्रेनमध्ये असाल किंवा डेस्कवर काम करत असाल, तुमच्या स्वतःच्या नोट्स आता तुम्हाला एखादा अनुभवी शिक्षक वाचून दाखवेल. गुगलचे हे पाऊल भविष्यातील 'एआय एज्युकेशन' (AI Education) किती प्रगत असेल, याची एक उत्तम झलक आहे.
