Cosmetics Veg, Non Veg Labeling: तुम्ही दैनंदिन जीवनात वापरत असलेले साबण, शाम्पू किंवा टूथपेस्ट शाकाहारी आहेत की मांसाहारी, हे आता खरेदी करतानाच एका नजरेत ओळखता येणार आहे. केंद्र सरकारच्या ग्राहक व्यवहार मंत्रालयाने कॉस्मेटिक्स आणि सौंदर्यप्रसाधनांच्या पॅकेजिंगबाबत एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. नवीन नियमांनुसार, आता अशा उत्पादनांच्या पॅकेटवर ती शाकाहारी आहेत की मांसाहारी, हे स्पष्टपणे दर्शवणारे विशिष्ट रंगीत चिन्ह छापणे कंपन्यांसाठी अनिवार्य करण्यात आले आहे. यासंदर्भात शासकीय अधिसूचना जारी झाली असून हे नियम तातडीने लागू करण्यात आले आहेत.
‘लीगल मेट्रोलॉजी रूल्स, 2011’ मध्ये दुरुस्ती; असे दिसणार नवे सिम्बॉल्स
केंद्र सरकारने ‘लीगल मेट्रोलॉजी (पॅकेज्ड कमोडिटीज) रूल्स, 2011’ मध्ये आवश्यक सुधारणा करून या नवीन नियमांची अंमलबजावणी सुरू केली आहे. या नवीन नियमांनुसार ग्राहकांना उत्पादनांच्या पॅकेजिंगवर खालीलप्रमाणे खुणा पाहायला मिळतील:
– शाकाहारी उत्पादने (Vegetarian): ज्या उत्पादनांच्या निर्मितीत कोणत्याही प्राणिजन्य घटकांचा किंवा चरबीचा अजिबात वापर केलेला नाही, त्यांच्या मुख्य पॅकेटवर स्पष्टपणे ‘हिरवा ठिपका’ (Green Dot) दिसेल.
– मांसाहारी उत्पादने (Non-Vegetarian): निर्मिती प्रक्रियेत कोणत्याही टप्प्यावर प्राणिजन्य घटकांचा समावेश असलेल्या उत्पादनांवर ‘लाल किंवा तपकिरी ठिपका’ (Red / Brown Dot) छापणे बंधनकारक असेल.
चिन्हांचे स्थान: हे दोन्ही सिम्बॉल्स ग्राहकांना सहज दिसतील अशा प्रकारे पॅकेटच्या मुख्य दर्शनी भागावरच (Front Panel) छापावे लागतील.
हेही वाचा – CDSCO New Guidelines: डोकेदुखी किंवा तापाची गोळी ठरू शकते प्राणघातक; केंद्र सरकारचा मोठा इशारा
प्राणिजन्य घटकांबाबत पारदर्शकता आणण्याचा मुख्य उद्देश
अनेकदा साबण, टूथपेस्ट, क्रीम्स किंवा शाम्पू यांसारखी सौंदर्यप्रसाधने तयार करताना प्राण्यांची चरबी किंवा त्याशी संबंधित इतर घटकांचा वापर केला जातो. मात्र, स्पष्ट नियमावलीअभावी पॅकेटवर याचा थेट उल्लेख नसल्याने सामान्य ग्राहकांना याबाबतची माहिती मिळत नव्हती. अनेक नागरिक आपल्या धार्मिक, सांस्कृतिक किंवा वैयक्तिक जीवनशैलीनुसार केवळ पूर्ण शाकाहारी उत्पादनांचाच वापर करणे पसंत करतात. सरकारच्या या निर्णयामुळे उत्पादनांमधील घटकांबाबत पूर्ण पारदर्शकता येईल आणि ग्राहकांचा माहिती मिळवण्याचा हक्क अधिक मजबूत होईल.
ग्राहकांसाठी निवड करणे होणार अधिक सोपे
अनेकदा तांत्रिक नावांमुळे घटकांची ओळख पटवणे सामान्य ग्राहकांसाठी कठीण जायचे, परंतु नव्या रंगांच्या खुणांमुळे आता खरेदी प्रक्रिया अत्यंत सुलभ होणार आहे. ग्राहक आता दुकानात किंवा ऑनलाईन खरेदी करताना कोणत्याही गोंधळाशिवाय आपल्या पसंतीनुसार आणि श्रद्धेनुसार योग्य उत्पादनाची निवड करू शकतील. केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे ग्राहक वर्गातून आणि विविध सामाजिक संस्थांकडून मोठे समाधान व्यक्त केले जात आहे.
हेही वाचा – India New Zealand FTA: भारत-न्यूझीलंडमध्ये मुक्त व्यापार करार; कीवी, सफरचंदासह ‘या’ वस्तू होणार स्वस्त
