Floating Village: भारताच्या निसर्गरम्य प्रदेशांबद्दल बोलताना उत्तर-पूर्वेकडचं सौंदर्य नेहमीच वेगळा ठसा उमटवतं. इथं अशी अनेक ठिकाणं आहेत जी जगभरातील प्रवासी फक्त अनुभवण्यासाठी हजारो किलोमीटरचा प्रवास करतात. त्यापैकीच एक आश्चर्य म्हणजे मणिपूरमधील लोकटक सरोवरात वसलेलं ‘तरंगतं गाव’, ज्याला स्थानिक भाषेत चंपू खंगपोक म्हणतात. नावाप्रमाणेच हे गाव अक्षरशः पाण्यावर तरंगतं, जिथे घरं, शाळा, बाजार आणि लोकांचं दैनंदिन आयुष्य सर्व काही या तरंगत्या बेटांवरच सुरू असतं.
गावाची अनोखी रचना
लोकटक सरोवरात नैसर्गिकरीत्या तयार होणाऱ्या “फुमडी” नावाच्या तरंगत्या बेटांवर हे गाव वसलेलं आहे. फुमडी म्हणजे जलवनस्पती, गाळ आणि सेंद्रिय द्रव्य यांच्या मिश्रणातून तयार होणारी जाड पृष्ठभागासारखी थर. दिसायला जणू पक्की जमीन, पण प्रत्यक्षात पाण्यावर तरंगणारी सजीव चटई. गावातील प्रत्येक घर हे बांबू, लाकूड आणि नैसर्गिक वस्तूंनी बनवलेलं असतं, ज्यामुळे रचना हलकी राहते आणि पाण्यावर सहज टिकून राहते.
लोकांचं जीवन पाण्यावरचं जग
गावातील बहुतेक कुटुंबं पिढ्यानपिढ्या पाण्यावरचं जीवन जगत आहेत. त्यांचा मुख्य व्यवसाय म्हणजे मासेमारी. रोजच्या प्रवासासाठी नाव हेच प्रमुख साधन. घराघरात सोलर पॅनेल्स असल्याने वीजनिर्मितीही स्वयंपूर्ण.
पाण्याची गरज लोकटक सरोवरातूनच पूर्ण केली जाते, मात्र ते पाणी पारंपरिक पद्धतीने शुद्ध केलं जातं. गावातील प्रत्येक घरात बायोडायजेस्टर टॉयलेट्स वापरले जात असल्याने पर्यावरणीय संतुलनही राखलं जातं.
इथली शाळाही तरंगतीच! मुलं नावेतून शाळेत जातात आणि वर्गमजेसुद्धा पाण्यावर डोलत असते. बाजारपेठही फुमडीवरच उभारलेली असल्याने पाण्यावर चालत असल्याचा अनुभव सतत येत राहतो.
हे गाव तरंगतं कसं राहतं?
फुमडी सतत तयार होत राहतात आणि कालांतराने त्यांचा आकार, जाडी, घनता बदलत राहते. त्यामुळे गावातील घरांची स्थिती पाण्याच्या प्रवाहासोबत हलक्या हालचालींनी बदलत असते. गावातील सुमारे 500 घरांमध्ये जवळपास 2 हजार लोक राहतात. पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून हे क्षेत्र अत्यंत महत्त्वाचं मानलं जातं आणि रामसर कन्व्हेन्शनने आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या आर्द्रभूमीमध्ये याची नोंद घेतली आहे.
इथं कसं जावं?
तरंगतं गाव पाहण्यासाठी प्रथम इम्फाळला पोहोचावं लागतं. तिथून मोइरांग किंवा थांगा या गावांपर्यंत टॅक्सी किंवा बसने जाता येतं. या गावांमधून लोकटक सरोवरात नावेतून प्रवेश केला की काही मिनिटांत तुम्ही या ‘तरंगत्या गावाचं’ मोहक रूप पाहू शकता.
का आहे हे ठिकाण खास?
जगात अशी ठिकाणं खूपच थोडी आहेत जिथे पूर्ण गाव पाण्यावर जगतं. निसर्गाच्या मध्यभागी राहणारं हे अनोखं समुदायजीवन पाहताना एखाद्या कल्पनारम्य जगात आल्यासारखं वाटतं. पाण्यावर हलकेच डोलणारं घर, शांत सरोवराची साथ, आणि निसर्गाशी नातं जपणारं जीवन या सर्वांमुळे चंपू खंगपोक भारतीय पर्यटनात एक अप्रतिम रत्न मानलं जातं.
जर तुम्हाला साहसी, जवळून निसर्ग अनुभवणाऱ्या आणि अनोख्या प्रवासांचा मोह असेल, तर हे ‘तरंगतं गाव’ तुमच्या पुढच्या ट्रिपसाठी नक्कीच योग्य ठिकाण आहे.
