मुंबई : देशव्यापी निदर्शनांच्या काळात 'कॉकरोच जनता पार्टी'शी (CJP) कथित संबंध असलेल्या आणि सुनियोजित अपप्रचार मोहिमेत सहभागी असलेल्या 500 हून अधिक सोशल मीडिया प्रोफाइल्सची 'महाराष्ट्र सायबर'ने ओळख पटवली आहे, असे एका अधिकृत निवेदनात सोमवारी सांगण्यात आले. राज्य सायबर विभागाने सांगितले की, या मोहिमेमध्ये जनतेची दिशाभूल करण्याच्या आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था विस्कळीत करण्याच्या उद्देशाने चुकीची माहिती, एआय (AI) द्वारे तयार केलेली सामग्री आणि 'डीपफेक्स'चा वापर करण्यात आला होता.
महाराष्ट्र सायबरच्या माहितीनुसार, आंदोलनांशी संबंधित ऑनलाइन हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी एक विशेष देखरेख मोहीम राबवण्यात आली होती. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर शेअर केल्या जाणाऱ्या मजकुरावर लक्ष ठेवण्यासाठी या एजन्सीने 'ओपन-सोर्स इंटेलिजन्स' (OSINT), मेटाडेटा विश्लेषण, वर्तणुकीशी संबंधित विश्लेषण आणि डिजिटल फॉरेन्सिक तपासणी यांसारख्या तंत्रज्ञानावर आधारित साधनांचा वापर केला. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, याचा उद्देश बेकायदेशीर मजकूर, चुकीच्या माहितीचा प्रसार करणाऱ्या मोहिमा आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था व राष्ट्रीय सुरक्षेवर परिणाम करू शकणारे इतर डिजिटल धोके ओळखणे हा होता.
शेकडो आक्षेपार्ह पोस्ट्स आढळून आल्या
निरीक्षण मोहिमेदरम्यान, महाराष्ट्र सायबरने दिशाभूल करणारी, खोटी आणि एआय-निर्मित सामग्री कथितपणे शेअर करणाऱ्या खात्यांचे एक समन्वित नेटवर्क ओळखले. एजन्सीने सांगितले की, त्यांना इंस्टाग्राम, एक्स, फेसबुक आणि यूट्यूबसह विविध प्लॅटफॉर्मवर 429 आक्षेपार्ह सोशल मीडिया पोस्ट्स आणि हँडल्स आढळून आले. तांत्रिक विश्लेषणात असे आढळून आले की, सुमारे 100 खाती भारताबाहेरून चालवली जात होती, त्यापैकी अनेक खाती पाकिस्तान आणि काही मध्य-पूर्वेकडील देशांमधून असल्याचे म्हटले जाते. अधिकाऱ्यांनी आरोप केला आहे की, ही खाती भारतीय प्रेक्षकांना लक्ष्य करून दिशाभूल करणाऱ्या कथांना अधिक पसरवत होती.
महाराष्ट्र सायबरने म्हटले आहे की, फॉरेन्सिक तपासणीत 140 हून अधिक पोस्ट्स आणि प्रोफाइल्समध्ये एआय-निर्मित किंवा एआय-सहाय्यित मजकूर असल्याचे उघड झाले आहे. एजन्सीच्या म्हणण्यानुसार, प्रगत फॉरेन्सिक साधनांनी फेरफार केलेली दृश्ये, क्लोन केलेले आवाज, कृत्रिम भाषण आणि बदललेले व्हिडिओ शोधून काढले. एजन्सीने दावा केला आहे की, काही मजकुरात डिजिटल पद्धतीने सुधारित गर्दीची दृश्ये, एआय-निर्मित ऑडिओ आणि प्रसिद्ध व्यक्तींच्या नावे खोटेच जोडलेले फेरफार केलेले व्हिडिओ समाविष्ट होते. महाराष्ट्र सायबरने दिलेल्या एका उदाहरणात, फॉरेन्सिक विश्लेषणाने पूर्ण आत्मविश्वासाने कृत्रिम किंवा क्लोन केलेले भाषण शोधून काढले, तर व्हिडिओ विश्लेषणातून तपासलेल्या अनेक भागांमध्ये चेहऱ्यात फेरफार केल्याचे पुरावे मिळाले. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ओळख पटलेल्या खात्यांविरुद्ध कायदेशीर कारवाई सुरू करण्यात आली आहे. संबंधित कायद्यांनुसार आक्षेपार्ह मजकूर काढून टाकण्यासाठी या संस्थेने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मशीही संपर्क साधला आहे. ओळख पटलेली खाती आणि त्यांच्या हालचालींबाबतचा तपास सुरू आहे.
