Nautapa 2026 Starts : भारतीय पंचांगानुसार वर्षातील सर्वात उष्ण काळ मानल्या जाणाऱ्या 'नवतपा'ला आजपासून म्हणजेच 25 मे 2026 पासून सुरुवात झाली आहे. या 9 दिवसांच्या कालावधीत सूर्य पृथ्वीच्या अत्यंत जवळ असतो आणि त्याची किरणे थेट जमिनीवर पडतात, ज्यामुळे तापमानाचा पारा कमालीचा वाढतो. या कडक उन्हात शरीराला सुदृढ ठेवण्यासाठी आणि उष्माघातापासून वाचण्यासाठी आपल्या आहाराची विशेष काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. नवतपाच्या काळात चुकीचे खाणे-पिणे तुम्हाला तातडीने आजारी पाडू शकते, त्यामुळे कोणत्या गोष्टी खाणे टाळावे याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
नवतपा दरम्यान या 9 गोष्टींचे सेवन करणे पूर्णपणे टाळा
– फास्ट फूड आणि पॅकेज्ड स्नॅक्स : पिझ्झा, बर्गर, नूडल्स आणि पॅकबंद पदार्थांमध्ये मीठ, तेल आणि प्रिजर्व्हेटिव्ह्जचे प्रमाण प्रचंड जास्त असते. हे पदार्थ शरीरातील पाण्याचे प्रमाण वेगाने कमी करतात आणि तुमची पचनसंस्था पूर्णपणे बिघडवू शकतात.
– रेड मीट आणि जड मांसाहार : मटण किंवा इतर जड मांसाहारी जेवण पचण्यासाठी आपल्या शरीराला खूप जास्त ऊर्जा आणि वेळ लागतो. यामुळे शरीराचे अंतर्गत तापमान वाढते आणि कमालीचा थकवा जाणवू लागतो. या दिवसांत हलका आहार घेणेच फायदेशीर ठरते.
– जास्त ऑयली आणि तळलेले पदार्थ : समोसे, कचोरी, भजी, पुरी आणि चिप्स यांसारखे तळलेले अन्नपदार्थ उष्णतेच्या दिवसात पोटासाठी अत्यंत जड ठरतात. यामुळे गॅस, ॲसिडिटी आणि अपचनाच्या तक्रारी उद्भवतात, तसेच शरीरात आळस वाढतो.
– अति मसालेदार अन्न : अति तिखट आणि मसाल्यांचे अन्नपदार्थ शरीराची अंतर्गत उष्णता वाढवण्याचे काम करतात. यामुळे पोटात जळजळ होणे, अवाजवी पसीना येणे आणि डिहायड्रेशन (शरीरातील पाणी कमी होणे) सारख्या समस्या निर्माण होतात.
– चहा आणि कॉफीचे अतिसेवन : चहा आणि कॉफीमध्ये असलेल्या कॅफिनमुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण झपाट्याने घटते. उन्हाळ्यात यांचे अतिसेवन केल्यास डोकेदुखी, अस्वस्थता आणि डिहायड्रेशनचा त्रास होऊ शकतो.
– कोल्ड ड्रिंक्स आणि साखरयुक्त पेये : उन्हाळ्यापासून सुटका मिळवण्यासाठी अनेकजण थंड कोल्ड ड्रिंक्स पितात. मात्र, या पेयांमध्ये साखरेचे प्रमाण अती असल्याने ती शरीराला थंडावा देण्याऐवजी लठ्ठपणा, अशक्तपणा आणि डिहायड्रेशन वाढवण्यास कारणीभूत ठरतात.
– उरलेले किंवा शिळे अन्न : उन्हाच्या तीव्रतेमुळे या दिवसांत अन्नपदार्थ खूप लवकर खराब होतात. असे शिळे अन्न खाल्ल्याने फूड पॉयझनिंग, उलट्या, जुलाब आणि तीव्र पोटदुखीचा धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढतो.
– दारू आणि धूम्रपान : उन्हाळ्यात दारूचे सेवन केल्याने शरीर अत्यंत वेगाने डिहायड्रेट होते म्हणजेच शरीरातील पाण्याचे प्रमाण वेगाने कमी होते. तसेच, धुम्रपानामुळे शरीरातील ऑक्सिजन पुरवठ्यावर विपरीत परिणाम होऊन अशक्तपणा आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो.
– अति थंड पाण्याचे थेट सेवन : कडक उन्हातून आल्या आल्या लगेच फ्रीजमधील अति थंड पाणी प्यायल्याने शरीराचे तापमान अचानक बदलते, ज्यामुळे घसा खराब होणे, ताप येणे किंवा सर्दी-खोकला यांसारखे आजार उद्भवू शकतात.
शरीराला हायड्रेटेड ठेवण्यासाठी काय खावे?
नवतपाच्या या कडक उन्हात स्वतःला सुरक्षित आणि ताजेतवाने ठेवण्यासाठी आहारात काही थंड आणि हलक्या गोष्टींचा समावेश करणे गरजेचे आहे. या काळात ताक, लस्सी, ओआरएस (ORS) चे पाणी, लिंबू पाणी आणि नारळ पाणी यांसारखी पेये शरीरातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवतात. यासोबतच आहारात दही, हलके जेवण आणि पाण्याचे प्रमाण अधिक असणारी फळे जसे की टरबूज, खरबूज आणि काकडी यांचा आहारात नक्की समावेश करावा.
(Disclaimer : ही माहिती केवळ सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. जय महाराष्ट्र याचा दावा करत नाही. अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
