CBSE 12th Revaluation: सीबीएसई इयत्ता 12 वीच्या पुनर्मूल्यांकनाची प्रक्रिया आजपासून सुरू झाली आहे. सीबीएसई बोर्डाला गेल्या काही वर्षांत निकालानंतरच्या सर्वात मोठ्या वादांना सामोरे जावे लागले आहे. सीबीएसईने या वर्षी लागू केलेल्या ऑन-स्क्रीन मार्किंग (OSM) प्रणालीनंतर मूल्यमापनावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून बोर्ड सध्या संकटाच्या स्थितीत आले आहे. उत्तरपत्रिका मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांची प्रचंड गर्दी असूनही, किती विद्यार्थी प्रत्यक्षात पुनर्मूल्यांकनाची प्रक्रिया पुढे नेतील हे अद्याप स्पष्ट नाही. आतापर्यंत, 4 लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या उत्तरपत्रिका मिळवण्यासाठी अर्ज केले आहेत, ज्यामुळे 11 लाखांहून अधिक उत्तरपुस्तिकांची मागणी झाली आहे. तथापि, अनेक विद्यार्थी केवळ त्यांच्या उत्तरपत्रिका तपासून थांबतील, तर इतर विद्यार्थी मिळालेल्या गुण पडताळणीच्या निकालावर अवलंबून पुढील प्रक्रिया ठरवतील.
11 लाखांहून अधिक उत्तरपत्रिकांची मागणी
सीबीएसईच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, या प्रक्रियेत 4,04,319 विद्यार्थ्यांनी उत्तरपत्रिकांसाठी अर्ज केला असून, एकूण 11,31,961 उत्तरपुस्तिकांची मागणी करण्यात आली आहे. यापैकी 8,98,214 उत्तरपुस्तिका आधीच डिजिटल स्वरूपात सादर करण्यात आल्या आहेत. या वर्षीच्या मूल्यांकन प्रक्रियेबद्दल असलेली चिंता आणि अविश्वासाची व्याप्ती या मोठ्या आकड्यांवरून स्पष्टपणे दिसून येते. 28 May रोजी 'इंडिया टुडे'ला दिलेल्या मुलाखतीत शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी असे संकेत दिले होते की, कदाचित सुमारे 20 टक्के विद्यार्थी अखेरीस पुनर्मूल्यांकनाचा पर्याय निवडू शकतात.
वादग्रस्त ऑन-स्क्रीन मार्किंग (OSM) प्रणाली
OSM प्रणाली अंतर्गत मूल्यमापनकर्त्यांनी प्रत्यक्ष उत्तरपत्रिकांऐवाजी उत्तरपत्रिकांच्या स्कॅन केलेल्या डिजिटल प्रती संगणकावर तपासल्या. सीबीएसईने हे पाऊल जलद आणि अधिक पारदर्शक मूल्यांकनासाठी उचलले असल्याचा दावा केला होता. पण निकाल जाहीर झाल्यानंतर लगेचच सोशल मीडियावर विद्यार्थ्यांच्या तक्रारींचा पाऊस पडला. यामध्ये असामान्यपणे कमी गुण मिळणे, अपूर्ण उत्तरपत्रिका, न तपासलेली उत्तरे, अस्पष्ट स्कॅन आणि उत्तरपत्रिका मिळवण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान पोर्टल वारंवार क्रॅश होण्याचे गंभीर आरोप करण्यात आले. काही उत्तरपत्रिका अर्धवट तपासलेल्या दिसत असल्याचा दावा करणारे स्क्रीनशॉट ऑनलाइन पोस्ट झाल्यानंतर हा वाद आणखी वाढला.
वाढत्या टीकेनंतर सीबीएसईकडून शुल्कात मोठी कपात
चौफेर टीकेच्या पार्श्वभूमीवर सीबीएसईने निकालानंतरच्या सेवांसाठीच्या शुल्क रचनेत लक्षणीय कपात केली आहे. सुधारित शुल्क रचनेनुसार, उत्तरपत्रिकेच्या स्कॅन केलेल्या प्रतीसाठी प्रति विषय 100 रुपये, गुणांच्या पडताळणीसाठीही प्रति विषय 100 रुपये आणि पुनर्मूल्यांकनासाठी प्रति प्रश्न शुल्क आकारले जाईल. यापूर्वी हे शुल्क अत्यंत महाग होते; ज्यामध्ये स्कॅन प्रतीसाठी 700 रुपये, पडताळणीसाठी 500 रुपये आणि पुनर्मूल्यांकनासाठी प्रति प्रश्न 100 रुपये आकारले जात होते. मंडळाने असेही जाहीर केले आहे की, पुनरावलोकनानंतर गुण वाढल्यास पुनर्मूल्यांकन शुल्क परत केले जाईल.
निकालाचा राजकीय आणि तांत्रिक वाद
सीबीएसईच्या इयत्ता 12 वीच्या निकालावरून सुरू असलेला वाद आता केवळ गुणांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. तांत्रिक अडचणी, OSM पारदर्शकतेबद्दलची चिंता, कथित सायबरसुरक्षा त्रुटी आणि विक्रेता व्यवस्थापनावरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. एका किशोरवयीन हॅकरने सीबीएसईचे पोर्टल हॅक केल्याच्या व्हायरल दाव्यामुळे खळबळ उडाली होती. तथापि, मंडळाने स्पष्ट केले की मुख्य प्रणाली सुरक्षित होती आणि केवळ नमुना डेटा असलेले चाचणी प्लॅटफॉर्म प्रभावित झाले होते. यानंतर काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी डिजिटल मूल्यांकन प्रक्रिया आणि कंत्राटांच्या पारदर्शकतेवर प्रश्न उपस्थित केले, तर सीबीएसईने आपल्या प्रक्रियेच्या अखंडतेचा बचाव केला आहे.
विद्यार्थी पुनर्मूल्यांकनासाठी अर्ज कसा करू शकतात?
स्कॅन केलेली उत्तरपत्रिका मिळवा: विद्यार्थ्यांनी सर्वप्रथम त्यांच्या तपासलेल्या उत्तरपत्रिकेची स्कॅन केलेली प्रत मिळवावी.
उत्तरपत्रिकेचे काळजीपूर्वक पुनरावलोकन करा: विद्यार्थ्यांनी सर्व उत्तरे तपासली आहेत का, एकूण बेरीज बरोबर केली आहे का, कोणती पाने गहाळ आहेत का, आणि काही उत्तरे न तपासता राहिली आहेत का, हे तपासावे असा सल्ला दिला जातो.
गुणांच्या पडताळणीसाठी अर्ज करा: काही तफावत आढळल्यास, विद्यार्थी पडताळणी करून घेऊ शकतात.
पुनर्मूल्यांकनासाठी अर्ज करा: ज्या विशिष्ट प्रश्नांमध्ये अयोग्यरित्या गुण कापले गेले आहेत असे विद्यार्थ्यांना वाटते, त्या प्रश्नांसाठी ते पुनर्मूल्यांकनाची विनंती करू शकतात.
दरम्यान, CBSE ने स्पष्ट केले आहे की पुनर्मूल्यांकनानंतर गुण वाढू शकतात, कमी होऊ शकतात किंवा अपरिवर्तित राहू शकतात आणि सुधारित गुण अंतिम मानले जातील.
