Vat Purnima 2026: विवाहित महिलांसाठी अत्यंत श्रद्धेचा आणि पारंपरिक महत्त्वाचा मानला जाणारा वटपौर्णिमा सण यंदा सोमवार, 29 जून 2026 रोजी साजरा केला जाणार आहे. पतीच्या दीर्घायुष्याची, उत्तम आरोग्याची आणि सुखी वैवाहिक जीवनाची प्रार्थना करण्यासाठी महिला या दिवशी वडाच्या वृक्षाची पूजा करतात. भारतीय संस्कृतीत या व्रताला विशेष स्थान असून सावित्री आणि सत्यवान यांच्या अखंड निष्ठेची आठवण करून देणारा हा दिवस मानला जातो.
वैदिक पंचांगानुसार यंदा पौर्णिमा तिथीची सुरुवात 29 जून रोजी पहाटे 3.07 वाजता होणार असून ती 30 जून रोजी पहाटे 5.27 वाजेपर्यंत राहणार आहे. उदयतिथीचा विचार करून 29 जून रोजी वटपौर्णिमा साजरी केली जाईल.
पूजेचा शुभ मुहूर्त
धार्मिक मान्यतेनुसार सकाळी 6.30 ते दुपारी 12.30 हा कालावधी वटपूजेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो. या वेळेत वडाच्या झाडाची पूजा, प्रदक्षिणा आणि व्रतविधी पूर्ण केल्यास त्याचे अधिक शुभ फळ मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
कोणती वेळ टाळावी?
पारंपरिक समजुतीनुसार दुपारी 12.30 ते 2.30 या दोन तासांच्या कालावधीत वडाच्या वृक्षाची पूजा करणे टाळावे. अनेक कुटुंबांमध्ये ही परंपरा आजही पाळली जाते. त्यामुळे शक्यतो पूजा सकाळच्या शुभ वेळेतच पूर्ण करण्याचा सल्ला दिला जातो.
वटपौर्णिमेचे धार्मिक महत्त्व
वटपौर्णिमेचा संबंध सावित्री आणि सत्यवान यांच्या प्रेरणादायी कथेशी जोडला जातो. पतीचे प्राण वाचवण्यासाठी सावित्रीने दाखवलेले धैर्य, बुद्धिमत्ता आणि अढळ निश्चय यामुळे ती आदर्श पतिव्रतेचे प्रतीक मानली जाते. याच स्मरणार्थ विवाहित महिला व्रत करतात आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात.
वडाचा वृक्ष दीर्घायुष्य, स्थैर्य आणि अखंड जीवनाचे प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे या वृक्षाची पूजा करून त्याभोवती पवित्र धागा गुंडाळण्याची परंपरा आहे.
पूजेसाठी लागणारे साहित्य
पूजेसाठी हळद, कुंकू, अक्षता, फुले, अगरबत्ती, दीप, नैवेद्य, फळे, पाण्याचा कलश, विड्याची पाने, पांढरा सुती धागा किंवा रक्षासूत्र तसेच सौभाग्याचे अलंकार ठेवले जातात. अनेक ठिकाणी पाच प्रकारची फळे अर्पण करण्याचीही प्रथा आहे.
पूजा कशी करावी?
पहाटे स्नान करून स्वच्छ किंवा पारंपरिक वस्त्रे परिधान करावीत. त्यानंतर सर्व पूजा साहित्य घेऊन वडाच्या वृक्षाजवळ जावे. प्रथम वृक्षाला जल अर्पण करून हळद, कुंकू, अक्षता आणि फुले वाहावीत. दीप आणि अगरबत्ती प्रज्वलित करून सावित्री-सत्यवान यांचे स्मरण करावे.
यानंतर वडाच्या झाडाभोवती पवित्र धागा गुंडाळत सात किंवा 108 प्रदक्षिणा घालण्याची परंपरा आहे. या वेळी पतीच्या उत्तम आरोग्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली जाते. पूजा पूर्ण झाल्यानंतर व्रतकथा ऐकावी किंवा वाचावी, आरती करून नैवेद्य अर्पण करावा आणि प्रसादाचे वाटप करून व्रताची सांगता करावी.
वटपौर्णिमा हा केवळ धार्मिक विधी नसून विश्वास, प्रेम, समर्पण आणि कुटुंबातील नातेसंबंध अधिक दृढ करण्याचा संदेश देणारा सण आहे. त्यामुळे श्रद्धा आणि पारंपरिक पद्धतीने हा दिवस साजरा करण्याला विशेष महत्त्व दिले जाते.
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)
