LPG Supply: देशातील सर्वसामान्य नागरिकांना विनाअडथळा स्वयंपाकाचा गॅस उपलब्ध व्हावा या दृष्टीने केंद्र सरकारने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक पाऊल उचलले आहे. देशातील प्रत्येक रिफायनरी क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी घरगुती एलपीजी उत्पादनाचे ठराविक कोटा-उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. परदेशी आयातीवरील अवलंबित्व टप्प्याटप्प्याने कमी करणे आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अनिश्चिततेपासून देशांतर्गत पुरवठा साखळी सुरक्षित ठेवणे हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश आहे.
कंपन्यांना देण्यात आलेले नवे लक्ष्य
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने 13 ऑगस्ट 2026 रोजी काढलेल्या विशेष अध्यादेशानुसार, देशातील एकूण 21 प्रमुख रिफायनरीज व अपस्ट्रीम कंपन्यांसाठी दैनंदिन उत्पादनाची सीमा आखून दिली आहे. या सर्व संस्थांची एकूण उत्पादन मर्यादा दररोज 63810 मेट्रिक टन इतकी निर्धारित करण्यात आली आहे. ही क्षमता आर्थिक वर्ष 2026 मधील भारताच्या एकूण देशांतर्गत उत्पादनाच्या दुप्पट असून, देशाच्या दररोजच्या एकूण वापराच्या सुमारे 70 टक्के गरज पूर्ण करण्यास सक्षम आहे.
खासगी व सरकारी क्षेत्रातील सहभाग
या नवीन धोरणात रिलायन्स इंडस्ट्रीजला सर्वाधिक उत्पादनाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. कंपनीच्या जामनगर येथील डीटीए युनिटला दररोज 18000 मेट्रिक टन एलपीजी तयार करण्याचे निर्देश दिले गेले आहेत. त्याखालोखाल नायरा एनर्जीच्या वडीनार रिफायनरीला प्रतिदिन 4480 मेट्रिक टन चे लक्ष्य मिळाले आहे. याशिवाय नैसर्गिक वायूच्या माध्यमातून गॅसची निर्मिती करणाऱ्या ओएनजीसी आणि गेल या दोन्ही सरकारी कंपन्यांना मिळून दररोज 6460 मेट्रिक टन चे उद्दिष्ट देण्यात आले आहे.
आयातीवरील प्रचंड अवलंबित्व आणि भविष्याची तयारी
सध्या भारताला आपल्या गरजेचा मोठा भाग परदेशातून मागवावा लागतो. आर्थिक वर्ष 2026 च्या आकडेवारीनुसार, देशात सुमारे 33.2 दशलक्ष टन एलपीजीचा वापर झाला, ज्याचा दररोजचा सरासरी खप 91000 मेट्रिक टन होता. यापैकी केवळ 13.1 दशलक्ष टन गॅसची निर्मिती देशात झाली, तर उर्वरित 21.3 दशलक्ष टन म्हणजेच तब्बल 64 टक्के पेक्षा जास्त एलपीजी परदेशातून आयात करावा लागला होता. यापूर्वी आपत्कालीन स्थितीत देशांतर्गत उत्पादन दररोज 55000 मेट्रिक टन पर्यंत नेण्यात आले होते. मात्र, आता ऐन वेळी घाई करण्याऐवजी सरकारने आधीच निश्चित धोरण आखले आहे. याशिवाय सर्व कंपन्यांना गॅसची साठवणूक आणि वाहतूक यंत्रणा बळकट करण्याचे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
