Aatmanirbhar Bharat: देशाच्या संरक्षण क्षेत्रात 'आत्मनिर्भर भारत' मोहिमेला बळ देणारा एक मोठा सोहळा 18 सप्टेंबर 2026 रोजी कर्नाटकातील बंगळुरू येथे पार पडणार आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील प्रमुख संरक्षण कंपनी 'हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड' (HAL) कडून भारतीय हवाई दलाला (IAF) LCA तेजस FOC ट्विन-सीटर ट्रेनर आणि HTT-40 बेसिक ट्रेनर ही अत्याधुनिक स्वदेशी विमाने सुपूर्द केली जाणार आहेत. याच कार्यक्रमादरम्यान पवन हंस लिमिटेडला (PHL) 'ध्रुव नेक्स्ट जनरेशन' (NG) हेलिकॉप्टरचा ताबाही दिला जाईल. या हस्तांतरणामुळे देशाच्या लष्करी आणि नागरी उड्डाण क्षेत्रातील क्षमता अधिक मजबूत होणार आहे.
संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्या प्रमुख उपस्थितीत सोहळा
बंगळुरू येथील या विशेष कार्यक्रमाला केंद्रीय संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि नागरी उड्डाण मंत्री के. राममोहन नायडू प्रामुख्याने उपस्थित राहणार आहेत. याशिवाय, हवाई दल प्रमुख एअर चीफ मार्शल एपी सिंह, संरक्षण उत्पादन सचिव संजीव कुमार, नागरी उड्डाण मंत्रालयाचे सचिव समीर कुमार सिन्हा आणि एचएएलचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक (CMD) रवी के. यांच्यासह एरोस्पेस व संरक्षण क्षेत्रातील अनेक वरिष्ठ अधिकारी या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार होणार आहेत. या सोहळ्यात भारतीय उद्योगांचे एरोस्पेस तंत्रज्ञानातील वाढते योगदान अधोरेखित केले जाईल.
स्वदेशी एरोस्पेस तंत्रज्ञान आणि उत्पादनाला केंद्र सरकारचे प्राधान्य
लष्करी व नागरी उड्डाण क्षेत्राच्या गरजांसाठी विदेशी पुरवठादारांवर असलेले अवलंबित्व कमी करणे हे केंद्र सरकारचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. एचएएल आणि तिच्या सहयोगी उद्योगांनी देशातच अत्याधुनिक एरोस्पेस प्लॅटफॉर्म्सचे डिझाइन, विकास आणि निर्मिती करण्याची आपली क्षमता सिद्ध केली आहे. ही नवीन विमाने आणि हेलिकॉप्टर दलात समाविष्ट झाल्यामुळे भारतीय हवाई दलाच्या वैमानिकांना दर्जेदार प्रशिक्षण मिळणे शक्य होणार असून, देशांतर्गत संरक्षण निर्मितीला मोठी गती मिळणार आहे.
भविष्यातील युद्धांमध्ये तांत्रिक आघाडी ठरणार निर्णायक; राजनाथ सिंह यांचे प्रतिपादन
भविष्यातील युद्धांचे स्वरूप आणि तंत्रज्ञानाचे महत्त्व विशद करताना संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी सांगितले की, येणाऱ्या काळातील संघर्षांमध्ये रणनीतिक यश हे तांत्रिक आघाडीवरच अवलंबून असेल. आज आपण जे तंत्रज्ञानाचे स्वप्न पाहतो, तेच उद्याच्या सैन्याची मुख्य शक्ती बनते. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेच्या (DRDO) एका कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी स्पष्ट केले की, '2047 चा विकसित भारत' केवळ आर्थिकदृष्ट्या नव्हे, तर तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने पूर्णपणे आत्मनिर्भर आणि रणनीतिकदृष्ट्या सुरक्षित असणे आवश्यक आहे.
संशोधन ते निर्मिती: सर्व भागधारकांमध्ये मजबूत सहकार्याची गरज
संरक्षण मंत्र्यांच्या मते, 2047 पर्यंत क्रिटिकल तंत्रज्ञानामध्ये पूर्ण आत्मनिर्भरता मिळवण्यासाठी स्वदेशी उत्पादनांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढवावा लागेल. डीआरडीओ आणि खाजगी संरक्षण उद्योगांमधील भागीदारी ही केवळ उत्पादनापुरती मर्यादित न राहता संशोधन (Research), डिझाइन, चाचणी (Testing), आणि प्रमाणीकरण (Certification) या संपूर्ण मूल्य साखळीत (Value Chain) पसरली पाहिजे. याशिवाय, जागतिक पुरवठा साखळीत (Global Supply Chain) भारताचे स्थान मजबूत करण्यासाठी संरक्षण निर्यात अनेक पटींनी वाढवण्यावर त्यांनी भर दिला.
एआय आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाचा भविष्यातील सैन्यात महत्त्वाचा वाटा
भविष्यातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि ड्रोन तंत्रज्ञान अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असल्याचे राजनाथ सिंह यांनी आवर्जून सांगितले. अत्याधुनिक सुरक्षा गरजा पूर्ण करण्यासाठी या नव्या क्षेत्रांमध्ये वेगाने नवसंशोधन (Innovation) करण्याचे आवाहन त्यांनी देशातील संरक्षण तज्ज्ञांना केले. एचएएलकडून होत असलेले हे नवीन विमानांचे हस्तांतरण म्हणजे भारताच्या तांत्रिक स्वावलंबनाच्या आणि 'विकसित भारत' ध्येयाच्या दिशेने पडलेले एक ठोस पाऊल मानले जात आहे.