TRAI Recharge Rules: वाढत्या रिचार्ज दरांमुळे त्रस्त झालेल्या सर्वसामान्य टेलिकॉम ग्राहकांसाठी भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) एक अत्यंत दिलासादायक आणि मोठा निर्णय घेतला आहे. TRAI ने ‘टेलिकॉम ग्राहक संरक्षण नियमावली’ (TCPR) मध्ये 13 वी सुधारणा मंजूर केली आहे. या सुधारणेनुसार, एअरटेल, जिओ, व्होडाफोन आयडिया आणि बीएसएनएल या सर्व प्रमुख टेलिकॉम कंपन्यांना ग्राहकांसाठी डेटाचा समावेश नसलेले आणि केवळ व्हॉइस व एसएमएस सेवा देणारे अत्यंत परवडणारे मासिक प्लॅन्स सादर करणे आता अनिवार्य करण्यात आले आहे.
कमी उत्पन्न असलेल्या ग्राहकांसाठी विशेष टॅरिफ व्हाउचर
TRAI च्या या नवीन धोरणानुसार, टेलिकॉम कंपन्यांना केवळ व्हॉइस आणि एसएमएस सेवा पुरवणारे ‘विशेष टॅरिफ व्हाउचर’ (STVs) आणण्याचे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत. या नियमाचा मसुदा 7 एप्रिल 2026 रोजी TRAI च्या अधिकृत संकेतस्थळावर प्रकाशित करण्यात आला होता. आजच्या काळात टेलिकॉम सेवा ही एक अत्यंत अत्यावश्यक सेवा बनली असल्याने, डेटाची गरज नसलेल्या आणि विशेषतः कमी उत्पन्न असलेल्या ग्राहकांवर अनावश्यक रिचार्जचा आर्थिक बोजा पडू नये, यासाठी नियामकाने हा मोठा आदेश दिला आहे. यापूर्वी कंपन्यांनी केवळ 84 दिवस आणि 365 दिवसांच्या वैधतेचे डेटा-विरहित प्लॅन्स दिले होते, मात्र आता मासिक स्वरूपातही हे प्लॅन्स उपलब्ध होतील.
दरमहा निश्चित तारखेला रिचार्ज अन् वाजवी दरांचे बंधन
नवीन नियमावलीनुसार, प्रत्येक टेलिकॉम कंपनीला 30 दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी वैधतेचे तसेच 30 दिवसांपेक्षा जास्त वैधतेचे किमान एक तरी ‘केवळ व्हॉइस आणि एसएमएस’ व्हाउचर उपलब्ध करून द्यावे लागेल. या प्लॅन्सचे दर सामान्य डेटा-केंद्रित प्लॅन्सच्या तुलनेत वाजवीरीत्या खूप कमी ठेवणे कंपन्यांवर बंधनकारक असेल. याशिवाय, ग्राहकांना दरमहा एकाच ठराविक तारखेला रिचार्ज रिन्यू करण्याचा पर्याय उपलब्ध करून देण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत. यामुळे दर महिन्याला वेगवेगळ्या तारखांना रिचार्ज करण्याच्या त्रासातून ग्राहकांची कायमची सुटका होणार आहे.
हेही वाचा – RBI FD New Rules: बँक ग्राहकांची फसवणूक थांबणार; FD दरांबाबत RBI चे 3 महत्त्वपूर्ण निर्णय
स्पॅम आणि नको असलेल्या व्यावसायिक कॉल्सवर एआयचा वॉच
या सुधारित नियमावलीमध्ये TRAI ने नको असलेल्या व्यावसायिक कॉल्सवर कडक पावले उचलली आहेत. संशयास्पद स्पॅम कॉल्स आणि ऑटोमेटेड स्वयंचलित कॉल्स रोखण्यासाठी एआय (AI) आधारित प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करणे आता बंधनकारक करण्यात आले आहे. स्पॅम कारवायांमध्ये गुंतलेल्या संशयास्पद क्रमांकांची माहिती टेलिकॉम कंपन्यांनी तत्काळ प्रशासनाला देणे आवश्यक असेल. तसेच एकाधिक क्रमांकांवरून अशा प्रकारच्या बेकायदेशीर किंवा त्रासदायक कारवाया होत असल्यास त्यांची सखोल चौकशी करण्याची तरतूद या नवीन नियमावलीत करण्यात आली आहे.
