Vivah Panchami 2025: हिंदू धर्मातील अत्यंत मंगल आणि पुण्यपूर्ण असा विवाह पंचमी उत्सव आज देशभरात भक्तिभावाने साजरा केला जात आहे. मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या पंचमी तिथीला भगवान श्रीराम आणि देवी जानकी सीता यांच्या दिव्य विवाहाची आठवण म्हणून हा दिवस विशेष मानला जातो. त्रेतायुगात घडलेला हा विवाह केवळ राजघराण्यांचा समारंभ नव्हता, तर मर्यादा, आदर्श, प्रेम, समर्पण आणि धर्मनिष्ठा या मूल्यांची सर्वोच्च स्थापना करणारा मिलन सोहळा होता.
तिथी आणि वेळा
चांद्रमानानुसार पंचमी तिथीची सुरुवात 24 नोव्हेंबर रोजी रात्री 9:22 पासून झाली असून, समाप्ती 25 नोव्हेंबर रात्री 10:56 वाजेपर्यंत आहे. उदया तिथीच्या नियमांनुसार विवाह पंचमीचा उत्सव आज पूर्ण दिवस साजरा केला जात आहे. भाविक दिवसभर व्रत, पूजा आणि जप करू शकतात.
आजचे शुभ योग दिवस अधिक मंगल करणारे
यंदाच्या विवाह पंचमीला अनेक शुभ योग निर्माण झाले असून त्यामुळे दिवसाचे महत्त्व आणखी वृद्धिंगत झाले आहे. आज रवि योग आणि वृद्धि योग सारखे शुभ योग उपस्थित आहेत. तसेच सूर्य, बुध, शुक्र आणि मंगळ हे चार ग्रह वृश्चिक राशीत एकत्र आल्याने चतुर्ग्रही आणि त्रिग्रही योग, तसेच बुधादित्य, लक्ष्मी-नारायण, आदित्य-मंगळ आणि शुक्रादित्य योग निर्माण झाले आहेत.
ज्योतिषांच्या मते, या योगांमध्ये श्रीराम–सीता यांची आराधना केल्यास भाग्योदय, दांपत्यसुख, समृद्धी आणि कुटुंबातील शांतता लाभते.
पूजा करण्यासाठी आजचे विशेष मुहूर्त
विवाह पंचमीच्या निमित्ताने भक्त खालील तीन कालखंडात पूजा करू शकतात:
ब्रह्म मुहूर्त: सकाळी 5:04 ते 5:58
अभिजित मुहूर्त: सकाळी 11:47 ते 12:29
निशिथ काळ: रात्री 11:42 ते 12:35 (26 नोव्हेंबर)
विवाह पंचमीचे महत्त्व
या दिवशी श्रीराम आणि सीता मातेची विशेष पूजा केली जाते. विवाहित स्त्रिया पतीच्या दीर्घायुष्य, सौभाग्य आणि दांपत्य सौख्याच्या कामनेने व्रत करतात. अविवाहित मुली योग्य इच्छित वरासाठी प्रार्थना करतात. धार्मिक ग्रंथांमध्येही उल्लेख आहे की या दिवशी राम–सीता विवाहाचे स्मरण केवळ मनात आणले तरी घरात सौभाग्य आणि आनंदाची वाढ होते.
अनेक ठिकाणी राम–सीता विवाहाची झांकी, शोभायात्रा, कीर्तन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजनही करण्यात येते. नवविवाहित जोडपीही या दिवशी मंदिरात जाऊन विशेष अर्चना करतात.
पूजा विधी: सोपी आणि मंगलमय
आजच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे धारण करावीत. देवघरात श्रीराम–सीता यांच्या प्रतिमेसमोर दीप लावून ध्यान धरा. सीता मातेवर लाल चुनरी, फुले आणि सिंदूर चढवतात; तर भगवान रामाला चंदन, पिवळे वस्त्र आणि सुगंध अर्पण केले जाते. खीर किंवा मिठाईचा नैवेद्य दाखवून राम–सीता विवाहाची कथा वाचावी. शेवटी “ॐ जानकीवल्लभाय नमः” या मंत्राचा जप करून आरती करावी.
