Solar eclipse August 2026 : वर्षातील दुसरे खग्रास सूर्यग्रहण! जाणून घ्या कधी, कुठे आणि कसं असणार ग्रहण; भारतात दिसणार का ‘रिंग ऑफ फायर’चा नजारा?
Solar eclipse August 2026 : खगोलशास्त्र आणि धार्मिक दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या सूर्यग्रहणाची उत्सुकता जगभरातील विज्ञानप्रेमी आणि नागरिकांना नेहमीच असते. या पार्श्वभूमीवर, येत्या 12 ऑगस्ट 2026 रोजी वर्षातील दुसरे आणि शेवटचे सूर्यग्रहण लागणार आहे. यापूर्वी वर्षातील पहिले सूर्यग्रहण फेब्रुवारी महिन्यात झाले होते. हिंदू पंचांगानुसार, हे ग्रहण मराठी आषाढ महिन्याच्या अमावस्या तिथीला लागणार आहे. वैज्ञानिक परिभाषेत हे ग्रहण एक वलयाकार सूर्यग्रहण असेल, ज्यामध्ये चंद्र सूर्य आणि पृथ्वीच्या मध्ये आल्यामुळे सूर्य आकाशात एका चमचमत्या सोन्याच्या अंगठीसारखा म्हणजेच 'रिंग ऑफ फायर'च्या रूपात पाहायला मिळणार आहे.
सूर्यग्रहणाची वेळ आणि ग्रह-नक्षत्रांची स्थिती
पंचांगीय गणनेनुसार, हे वलयाकार सूर्यग्रहण भारतीय वेळेनुसार 12 ऑगस्टच्या रात्री सुरू होणार आहे. ग्रहणाची सुरुवात 12 ऑगस्ट रोजी रात्री 09 वाजून 04 मिनिटांनी होईल. या खगोलीय घटनेचा मुख्य थरार रात्री अनुभवता येईल आणि याचा पूर्ण समारोप 13 ऑगस्टच्या पहाटे 04 वाजून 25 मिनिटांनी होईल. हे सूर्यग्रहण कर्क राशीमध्ये आणि अश्लेषा नक्षत्रात लागणार आहे. विशेष म्हणजे, या काळात देवगुरु बृहस्पती (गुरु) देखील कर्क राशीत विराजमान असतील, जिथे ते उच्च स्थानी मानले जातात.
भारतात दिसणार का दुर्मिळ नजारा?
खगोलप्रेमींसाठी एक महत्त्वाची गोष्ट अशी की, हे सूर्यग्रहण भारतातून अजिबात पाहता येणार नाही. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार ग्रहणाची सुरुवात पूर्णपणे रात्रीच्या वेळी होत असल्यामुळे या दुर्मिळ खगोलीय घटनेचा अनुभव भारतीय नागरिकांना घेता येणार नाही. भारतातील वेळेनुसार दिवसा हे ग्रहण लागणार नसल्याने येथून हा नजारा पाहाता येणार नसला, तरी जगातील इतर भागांमध्ये हे ग्रहण स्पष्ट दिसेल. युरोपमधील अनेक देश, अटलांटिक महासागर आणि रशियाच्या काही ठराविक भागांमधून हे वलयाकार सूर्यग्रहण अतिशय स्पष्टपणे अनुभवता येईल.
ग्रहणाचा सूतक काळ आणि धार्मिक नियम
हिंदू धर्मशास्त्रात ग्रहणाच्या घटनेला शुभ मानले जात नाही, त्यामुळे ग्रहण सुरू होण्याच्या साधारण 12 तास आधीपासूनच 'सूतक काळ' सुरू होतो. सूतक कालावधीत देवांची पूजा-अर्चा करणे, मंदिरांचे दरवाजे उघडणे किंवा कोणतेही नवीन मांगलिक व शुभ कार्य करणे पूर्णपणे वर्जित मानले जाते. ग्रहण संपल्यानंतर घरात गंगाजल शिंपडून आणि स्नान करूनच मंदिरांची दारे पुन्हा उघडली जातात. मात्र, हे सूर्यग्रहण भारतामध्ये कुठेही दिसणार नसल्याने, धार्मिक नियमांनुसार येथे कोणताही सूतक काळ किंवा ग्रहणाचे नियम पाळण्याची आवश्यकता भासणार नाही.
कसे आणि का घडते सूर्यग्रहण?
खगोल विज्ञानानुसार, सूर्यग्रहण ही एक नैसर्गिक भौगोलिक प्रक्रिया असून ते नेहमी अमावस्येच्या दिवशीच घडून येते. जेव्हा सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी हे तिन्ही खगोलीय पिंड अंतराळात फिरताना एका सरळ रेषेत येतात, म्हणजेच सूर्य आणि पृथ्वीच्या अगदीमध्ये चंद्राचे आगमन होते, तेव्हा चंद्राची मोठी सावली पृथ्वीच्या विशिष्ट भागावर पडते. चंद्राचा आकार सूर्यापेक्षा लहान असल्याने तो सूर्याला पूर्णपणे झाकू शकत नाही आणि केवळ मधला भाग झाकला गेल्याने कडेचा भाग प्रकाशमान राहतो. याच अद्भुत रचनेमुळे आकाशात 'रिंग ऑफ फायर' तयार होते, ते पाहणे हा एक अनोखा अनुभव असतो.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.