Railway Tracks Theft : सगळ्या वस्तू चोरीला जातात पण रेल्वे रूळ का नाही? यामागे कारण आहे एकदम रंजक

Why Railway Tracks Are Not Stolen? : रेल्वेचे रूळ हे आजू-बाजूची गावं, शहरं आणि स्टेशन वगळता बहुतेक करून निर्जनस्थळी, जंगलांत किंवा निर्मनुष्य भागांत उघड्यावर पडलेले असतात. अनेकदा जुने रूळही ट्रॅकच्या बाजूलाच पडून असल्याचेही आपण पाहतो. मनात विचार येतो की, इतके महागडे लोखंड असतानाही चोर याची चोरी का करत नाहीत? रेल्वे रूळ चोरणे हे वरवर सोपे काम वाटत असले तरी, तांत्रिक आणि व्यावहारिक कारणांमुळे ते अट्टल चोरांसाठीही जवळपास अशक्य आहे. यामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे रूळांचे अवाढव्य वजन आणि त्यांची विशेष बनावट.

अवाढव्य वजन आणि मँगेनीज स्टीलची मजबूती
रेल्वे रूळ चोरी न होण्याचे पहिले मुख्य कारण म्हणजे त्याचे वजन. एका सामान्य रूळाचा छोटासा तुकडा देखील शेकडो किलो वजनाचा असतो. इतक्या जड वस्तूला उचलणे किंवा वाहून नेणे जड वाहनाशिवाय आणि अनेक लोकांच्या मदतीशिवाय शक्य नाही. दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे, हे रूळ साध्या लोखंडाचे नसून विशेष 'मँगेनीज स्टील' (Manganese Steel) पासून बनलेले असतात. हे मटेरिअल इतके मजबूत असते की, त्यांना कापणं किंवा तोडणं सोपे नाही. यासाठी खास हाय-टेक मशीन्सची गरज पडते, ज्या चोरांकडे सहज उपलब्ध नसतात.

गुंतागुंतीचे फिटिंग आणि तांत्रिक आव्हाने
रेल्वेचे रूळ जमिनीवर केवळ ठेवलेले नसतात, तर ते अत्यंत मजबूतीने बसवलेले असतात. हे रूळ कॉन्क्रीट स्लीपर्स (Concrete Sleepers), हाय-टेन्शन बोल्ट आणि क्लिप्सच्या माध्यमातून घट्ट जोडलेले असतात. हे सर्व जॉइंट्स उघडण्यासाठी तांत्रिक ज्ञान, मोठी मेहनत आणि बराच वेळ लागतो. योग्य उपकरणांशिवाय हे क्लिप्स काढणे अशक्य आहे. चोरांना इतका वेळ एकाच ठिकाणी थांबून काम करणे अत्यंत जोखमीचे वाटते, कारण रेल्वे गस्त किंवा ट्रॅकमनची भीती सतत असते.

हेही वाचा – Indian Railway : भारतातील सर्वात अनोखे रेल्वे स्टेशन! जिथे वर्षातून फक्त 2 वेळाच येते ट्रेन; या स्टेशनचे काय आहे वैशिष्ट्य?

रेल्वेची खास ओळख आणि स्क्रॅप डीलर्सची भीती
जर एखाद्या चोराने अत्यंत मेहनतीने रूळ चोरले तरी ते विकणे ही सर्वात मोठी समस्या असते. प्रत्येक रेल्वे रूळावर खास तांत्रिक चिन्हे आणि बॅच नंबर्स असतात, ज्यामुळे ते रेल्वेची संपत्ती असल्याचे कोणालाही चटकन कळते. कोणतेही मोठे भंगार विक्रेते किंवा स्क्रॅप डीलर्स (Scrap Dealers) रेल्वेचे रूळ विकत घेण्यास घाबरतात. कारण रेल्वेची संपत्ती खरेदी करणे हा गंभीर गुन्हा असून, यात पकडले गेल्यास कठोर कारवाई होऊ शकते. परिणामी, चोरांना इतकी मेहनत करूनही हे रूळ विकण्यासाठी बाजारपेठ मिळत नाही.

कठोर कायदे आणि रेल्वे सुरक्षा दलाचा (RPF) वॉच
रेल्वे रूळांशी छेडछाड करणे हा केवळ चोरीचा गुन्हा नसून, तो शेकडो प्रवाशांचा जीव धोक्यात घालण्याचा प्रकार मानला जातो. यासाठी रेल्वे कायद्यांतर्गत अत्यंत कठोर शिक्षेची तरतूद आहे. रेल्वे सुरक्षा दल (RPF) आणि गस्त घालणारे कर्मचारी 24 तास सतर्क असतात. पकडले गेल्यास चोरांना अनेक वर्षांच्या कारावासाची शिक्षा होऊ शकते. त्यामुळे जास्त मेहनत, जास्त धोका आणि शून्य फायदा यामुळे कोणताही चोर रेल्वे ट्रॅक चोरी करण्याची रिस्क घेत नाही.

हेही वाचा – Adv Agency Regulations: रेल्वेची मोठी कारवाई; स्थानक आणि गाड्यांवरील 'या' जाहिरातींवर आता कायमची बंदी