PM Kisan Yojana :केंद्र सरकारने शेतकऱ्यांना दिलासा देणारा एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला असून पंतप्रधान पिक विमा योजनेची (PMFBY) व्याप्ती आणखी वाढवण्यात आली आहे. पिकांचे संरक्षण आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक सुरक्षेची हमी देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेत आता दोन मोठे बदल लागू करण्यात आले आहेत. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान सहन करणाऱ्या शेतकरी वर्गाला आता अतिरिक्त आधार मिळणार आहे.
केंद्रीय कृषीमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत नव्या सुधारणा जाहीर केल्या. त्यांनी सांगितले की, शेतकऱ्यांची अनेक वर्षांपासून असलेली मागणी अखेर पूर्ण करण्यात आली आहे. आतापर्यंत पिक विम्यांत दोन प्रकारचे नुकसान समाविष्ट नव्हते; जंगली जनावरांमुळे पिकांचे होणारे नुकसान आणि अतिवृष्टी किंवा पुराने पिकहानी. आता हे दोन्ही घटक अधिकृतपणे पिक विम्याच्या कक्षेत समाविष्ट करण्यात आले आहेत.
जंगली जनावरांचे नुकसान – अखेर मिळणार भरपाई
देशातील अनेक भागांत वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यांमुळे शेतकरी पिकांचे मोठे नुकसान होत असल्याची तक्रार वारंवार केली जाते. शेतात हरणं, रानडुक्कर, निलगाय आणि इतर जंगली प्राण्यांमुळे शेती बिघडते, त्यामुळे शेतकऱ्यांना सतत आर्थिक फटका बसत असे. ही मागणी मोठ्या प्रमाणात चर्चेत होती, परंतु आता या नुकसानाची भरपाई पिक विम्यातून मिळणार आहे.
अतिवृष्टी आणि पुरामुळे झालेल्या हानीचीही भरपाई
मान्सूनमध्ये अनेक जिल्ह्यांत मुसळधार पावसामुळे पाणी साचण्याची समस्या वारंवार निर्माण होते. शेतकरी पिके पूर्णपणे खराब झाल्याने हवालदिल होतात. आतापर्यंत हा प्रकारही पिक विम्याच्या सुरक्षा कव्हरपासून दूर होता. नव्या नियमांनुसार, अतिवृष्टीमुळे किंवा पुराने पिकांचे नुकसान झाले तर शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई मिळेल.
PM च्या मंजुरीनंतर नवे नियम लागू
केंद्रीय मंत्र्यांनी सांगितले की पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मंजुरीनंतर विस्तारित धोरण लागू करण्यात आले आहे. चौहान यांनी म्हटले की, “शेतकऱ्यांच्या हितासाठी हा निर्णय ऐतिहासिक आहे. या बदलामुळे योजना अधिक व्यापक, समावेशक आणि शेतकरीहितकारी होणार आहे.” त्यांनी शेतकऱ्यांनी वेळ न दवडता नोंदणी करण्याचे आवाहनही केले.
कोणाला सर्वाधिक फायदा होणार?
हा बदल विशेषतः अशा भागांसाठी उपयुक्त ठरणार आहे जिथे जंगली जनावरांचे हल्ले नियमित होतात किंवा जिथे मान्सूनदरम्यान पाणी साचण्याची समस्या कायम आहे. अनेक ग्रामीण भागांतील हजारो शेतकऱ्यांना या बदलांचा थेट फायदा मिळणार आहे.
पिक विमा योजना नेमकी काय?
पंतप्रधान पिक विमा योजना ही शेतकऱ्यांना कमी प्रीमियममध्ये पिकांचे संरक्षण देण्यासाठीची केंद्र सरकारची महत्वाची योजना आहे. पेरणीपासून कापणीपर्यंत गैर-प्रतिबंधित नैसर्गिक आपत्तींसाठी कव्हर देणे हा योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. आता नव्या बदलांनंतर ही योजना अधिक सशक्त स्वरूपात शेतकऱ्यांसमोर येत आहे.
