श्रावण महिना सुरू होताच निसर्गात हिरवाईची चादर पसरते. पावसामुळे रानोमाळ, शेताच्या बांधावर आणि मोकळ्या जागी विविध रानभाज्या उगवतात. या काळात सहज उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग मानल्या जातात. गावाकडील भागात तर श्रावणात या भाज्यांना विशेष मागणी असते. चविष्ट आणि पौष्टिक असलेल्या या पारंपरिक रानभाज्यांना आपल्या आहारात विशेष महत्त्व आहे.
टाकळा: मेथीसारखी दिसणारी ही भाजी वात व कफनाशक आणि त्वचेच्या रोगांवर गुणकारी आहे
कर्टुले (कंटोळी): ही एक काटेरी पण अत्यंत चवदार व पौष्टिक रानभाजी आहे
कुरडू: माठ कुळातील ही हिरवीगार भाजी पचनक्रिया सुधारण्यास आणि आरोग्यासाठी उत्तम मानली जाते
शेवळे: कोकण आणि सह्याद्रीच्या परिसरात मान्सूनमध्ये मिळणारी ही एक अत्यंत लोकप्रिय भाजी आहे
अळू: श्रावणात अळूच्या पानांची आळूवडी किंवा पात्रा भाजी आवर्जून केली जाते
भारंगी: ही भाजी शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी आणि पावसाळी आजारांपासून रक्षण करण्यासाठी उपयुक्त ठरते
तेरडा: श्रावणात पावसाळी भागात आढळणारी ही रानभाजी चवदार लागते
फोडशी : कोवळ्या पानांची ही रानभाजी श्रावणात आवडीने खाल्ली जाते
घोळाची भाजी: पावसाळ्यात सहज उपलब्ध होणारी पारंपरिक रानभाजी असून, तिच्या कोवळ्या पानांची चविष्ट भाजी केली जाते
या रानभाज्या केवळ चवीसाठी नाही, तर त्यांच्या विविध जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि इतर पोषक घटकांमुळेही आहारात महत्त्वाच्या मानल्या जातात. हंगामानुसार उपलब्ध होणाऱ्या या भाज्यांमुळे आहारात विविधता येते आणि पारंपरिक खाद्यपद्धती जपण्यासही मदत होते. मात्र, कोणतीही रानभाजी खाताना ती योग्य प्रकारे ओळखून, स्वच्छ धुऊन आणि व्यवस्थित शिजवूनच खाणे महत्त्वाचे आहे. अनोळखी किंवा चुकीची ओळख झालेली वनस्पती खाणे टाळावे आणि शक्यतो जाणकारांकडून तिची खात्री करून घ्यावी.
